“Bữa cơm ngày hòa bình”

Ngày đầu tiên sau Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, cả xóm nhỏ rộn ràng khác hẳn mọi ngày. Người ta đi lại nhiều hơn, gọi nhau í ới, kể tin chiến thắng như chưa từng có những tháng năm dài lo lắng. Trong căn nhà lợp mái ngói cũ ở cuối con đường đất, một gia đình cũng chuẩn bị một bữa cơm thật lớn — bữa cơm mà họ đã chờ đợi suốt bao năm chiến tranh.

Mẹ dậy từ sớm. Bà đi chợ, chọn từng miếng thịt, con cá, nâng niu như thể đó không chỉ là thức ăn, mà là một điều gì đã mất đi rất lâu, nay mới tìm lại được. Về đến nhà, bà cặm cụi nấu nướng, khói bếp bay lên cay mắt, nhưng khuôn mặt bà lại bình yên lạ thường.

Mâm cơm được dọn ra khi trời vừa đứng bóng. Có thịt kho, có bát canh nóng, có đĩa cá rán vàng ruộm — những món ăn mà nhiều năm rồi cả nhà chỉ dám nghĩ đến trong những bữa cơm đạm bạc. Người mẹ bày biện rất lâu. Bà chỉnh từng cái bát cho ngay ngắn, xoay lại đôi đũa cho thẳng hàng, lau đi lau lại mặt mâm như sợ chỉ cần sơ ý một chút thôi, bữa cơm này sẽ không còn trọn vẹn.

Rồi bà lặng lẽ đặt thêm hai cái bát. Hai đôi đũa. Hai chỗ trống ngay ngắn bên mâm.

Người con gái út đứng nhìn, đôi môi khẽ run. Cô hiểu. Cả nhà đều hiểu. Nhưng vẫn không ai nói gì.

Một lúc sau, cô khẽ cất tiếng, giọng nhỏ như sợ làm vỡ đi điều gì đó rất mong manh:

“Mẹ… anh Hai với anh Ba…”

Bà không để con nói hết. Bàn tay bà khựng lại một chút, rồi tiếp tục vuốt lại mép khăn trải bàn. Giọng bà nhẹ, gần như thì thầm:

“Hôm nay hòa bình… phải có đủ mặt chứ.”

Không ai nói thêm gì nữa.

Cả gia đình ngồi vào mâm. Bữa cơm có đầy đủ món ngon, nhưng không ai gắp nhiều. Những đôi đũa chạm vào bát rồi lại dừng lại, như thể mỗi người đang chờ một điều gì đó chưa đến.

Ngoài sân, tiếng người cười nói vẫn rộn ràng. Nhưng trong căn nhà nhỏ, thời gian như chậm lại.

Họ ngồi rất lâu.

Không ai đứng dậy trước.

Như thể chỉ cần ngồi thêm một chút nữa thôi… thêm một chút nữa… thì cánh cửa sẽ mở ra, và hai người con trai sẽ bước vào, phủi bụi đường, cười nói như chưa từng có những năm tháng xa cách.

Nhưng cánh cửa vẫn khép.

Chỉ có gió nhẹ lùa qua, làm lay động hai đôi đũa còn nguyên trên mâm.

Và bữa cơm ngày hòa bình ấy — đủ đầy hơn bao giờ hết — lại là bữa cơm khiến người ta ăn ít nhất, nhưng nhớ nhiều nhất.