Bức ảnh chưa kịp chụp

Trong phòng khách của ông Vũ Đức Hải có treo một khung ảnh đen trắng đã cũ. Điều đặc biệt là trong bức ảnh ấy, chỉ có bốn người đang mỉm cười, nhưng người đứng giữa lại là một tấm chân dung nhỏ được lồng ghép vào sau này.

Khách đến chơi thường thắc mắc:

"Sao bức ảnh này lại đặc biệt như vậy?"

Ông Hải luôn im lặng vài giây rồi mới nhẹ nhàng trả lời:

"Đó là bức ảnh gia đình được chụp sau hơn bốn mươi năm chờ đợi."

Năm 1971, ông Hải nhập ngũ khi vừa tròn hai mươi mốt tuổi. Trong đơn vị trinh sát, ông thân nhất với Nguyễn Văn Cường, một chàng trai quê Thái Bình, hiền lành và ít nói. Khác với nhiều người lính thường giữ thư hay nhật ký, Cường chỉ mang theo một chiếc ví vải nhỏ.

Trong chiếc ví không có tiền.

Chỉ có một tấm giấy học sinh cũ.

Đó là bức ảnh duy nhất của mẹ anh, được cắt từ giấy chứng minh nhân dân để gửi cho con trước ngày nhập ngũ.

Một tối ngồi nghỉ dưới chân đồi, Cường lấy tấm ảnh ra ngắm rất lâu.

Ông Hải hỏi:

"Cậu không có ảnh chụp chung với cả nhà sao?"

Cường cười buồn.

"Nhà nghèo lắm. Cả làng hồi ấy chưa ai có máy ảnh. Mình đi bộ đội rồi, chỉ mong ngày hòa bình sẽ đưa cả nhà ra huyện chụp một tấm ảnh."

Ông Hải vỗ vai bạn.

"Nhất định sẽ có ngày đó."

Cường gấp tấm ảnh cẩn thận rồi cất vào ví.

Anh nói nhỏ:

"Đó sẽ là bức ảnh đẹp nhất đời mình."

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho con người cơ hội thực hiện những điều giản dị.

Đầu năm 1972, đơn vị nhận nhiệm vụ trinh sát một khu vực chuẩn bị cho chiến dịch lớn.

Trong lúc làm nhiệm vụ, Cường phát hiện một toán địch đang tiến về phía đội hình của đơn vị.

Không kịp báo bằng vô tuyến, anh dùng tín hiệu đã quy ước để cảnh báo đồng đội rồi chủ động đánh lạc hướng đối phương.

Đồng đội rút lui an toàn.

Còn Cường mãi mãi không trở về.

Sau trận đánh, ông Hải tìm thấy chiếc ví vải của bạn.

Bên trong vẫn còn tấm ảnh nhỏ của người mẹ.

Mặt sau có dòng chữ viết bằng bút chì:

"Hòa bình, con sẽ đưa cả nhà đi chụp một tấm ảnh thật đẹp."

Ông Hải đọc đi đọc lại dòng chữ ấy.

Nước mắt lặng lẽ rơi.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông nhiều lần tìm về quê Cường.

Ngôi nhà tranh năm nào vẫn còn.

Cha mẹ anh đều đã già.

Người em gái nay đã lập gia đình.

Ông trao lại chiếc ví và kể về lời hứa của Cường.

Người mẹ ôm chiếc ví vào lòng, khóc nghẹn.

Bà nói:

"Nó đi khi cả nhà chưa có nổi một tấm ảnh chung."

Câu nói ấy khiến ông Hải day dứt suốt nhiều năm.

Đến năm 2018, nhân dịp cả gia đình Cường đông đủ con cháu, ông Hải đã bí mật mời một người thợ ảnh đến.

Ông đề nghị:

"Hôm nay, xin hãy chụp cho gia đình một tấm ảnh."

Mọi người cùng đứng trước hiên nhà.

Ở giữa là bức chân dung của liệt sĩ Nguyễn Văn Cường được đặt trên giá.

Người mẹ già ôm bức ảnh con trai vào lòng.

Máy ảnh bấm đúng một lần.

Không ai cười thật tươi.

Nhưng ánh mắt của tất cả đều chan chứa yêu thương.

Vài tuần sau, khi nhận bức ảnh đã hoàn chỉnh, người thợ ảnh cẩn thận lồng chân dung Cường vào giữa gia đình theo đúng vị trí mà anh đáng lẽ được đứng.

Người mẹ nhìn rất lâu rồi mỉm cười trong nước mắt.

Bà khẽ nói:

"Cuối cùng... nhà mình cũng có một bức ảnh đủ mặt."

Ông Hải xin phép được sao thêm một bản.

Ông treo trong nhà mình như một lời nhắc về người đồng đội.

Mỗi dịp có học sinh hay đoàn viên đến thăm, ông đều chỉ vào bức ảnh ấy và kể câu chuyện.

Ông nói:

"Các cháu bây giờ chỉ cần một chiếc điện thoại là có thể chụp hàng nghìn bức ảnh.

Ngày xưa, nhiều người lính hy sinh mà cả đời chưa từng có một tấm ảnh gia đình trọn vẹn.

Các cháu hãy yêu thương gia đình khi còn có thể."

Nhiều bạn trẻ sau khi nghe câu chuyện đã lặng lẽ về nhà chụp một bức ảnh cùng cha mẹ.

Không phải vì sợ mất đi.

Mà vì hiểu rằng có những khoảnh khắc nếu bỏ lỡ sẽ không bao giờ có lại.

Chiều cuối thu, ánh nắng dịu dàng chiếu lên khung ảnh cũ treo trên tường.

Trong bức ảnh ấy, người liệt sĩ trẻ vẫn mỉm cười đứng giữa gia đình.

Ước mơ năm hai mươi tuổi của anh cuối cùng cũng đã trở thành hiện thực, dù phải đợi gần nửa thế kỷ và bằng tình nghĩa thủy chung của một người đồng đội.