Bức ảnh cũ và tuổi trẻ hoa lửa của bà Nguyễn Thị Khư

Đó là một đêm giao thừa năm 2022 đầy ấm áp. Sau một buổi chiều gói bánh mệt lả, tôi cùng bà quây quần bên bếp lửa, nồi bánh chưng nghi ngút khói. Một năm lại trôi qua, tôi lặng nghĩ, nghe tiếng thở dài của bà. Trong tâm trí một đứa trẻ 13 tuổi, tôi nhận ra sự vô thường của thời gian – bà lại thêm một tuổi.

Trong lúc tò mò, tôi tìm thấy một bức ảnh đen trắng cũ, sờn và nhiều nếp gấp. Đó là hình một cô gái trẻ đeo kính tròn, xung quanh là các học sinh quây quần. Tôi hỏi bà về bức ảnh, tưởng bà sẽ cười như mọi khi, nhưng bà sững lại, đôi tay run run xoa đi bụi than trên ảnh. Tôi bối rối:
-“Bà ơi, đây là ai vậy ạ? Các bạn nhỏ này là ai mà làm bà xúc động thế?”

Bà tôi lặng đi, rồi dịu dàng xoa đầu chúng tôi, và kể: “Bức ảnh làm bà nhớ quá, vừa muốn nhớ, vừa muốn quên.” Thời ấy, bà còn trẻ, tóc đen, dáng gầy nhưng duyên dáng. Bà hồn nhiên cắp sách đi học, trân quý từng giờ đến lớp, bởi điều kiện gia đình thiếu thốn và định kiến thời phong kiến vẫn khắt khe với phụ nữ.

Khi học lớp 10 năm 1967, bà nhớ lớp học chỉ đơn sơ vài bàn ghế, bốn góc lớp có bốn hầm chữ A – nơi ẩn núp khi bom đạn rơi xuống. Những năm tháng chống Mỹ căng thẳng, bầu trời xám xịt mùi thuốc súng, tiếng B52 rì rì ám ảnh. Mỗi lần nghe tiếng máy bay, bà và mọi người chạy xuống hầm. Trong bối cảnh ấy, tình yêu Tổ quốc và ý chí quyết tâm giúp bà nung nấu quyết định đóng góp sức mình cho đất nước.

Dẫu khó khăn và định kiến, bà vẫn theo đuổi tri thức. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, bà tham gia hoạt động tiền tuyến ở phía Tây Quảng Trị. Bà kể: “Từng kỉ niệm, từng hình ảnh đồng đội chưa bao giờ phai nhạt.” Bà nhớ từng nỗi đau, từng cơn nhức chân khi ngâm nước lâu ngày, nhưng lòng quyết tâm càng lớn để chiến đấu vì đồng đội đã hy sinh, vì mong trở về gia đình sau chiến trận. Nỗi mất mát của đồng đội khiến trái tim cô gái 20 tuổi chai sạn nhưng cũng kiên cường hơn, từng vụ sập hầm, từng cuộc giải phẫu kinh hoàng làm bà rợn người.

Trở về Quảng Bình sau những năm tháng hoa lửa, bà tiếp tục học sư phạm và trở thành giáo viên dạy văn. Sau chiến tranh năm 1975, bà mang trọn tinh thần chiến đấu của đồng đội vào từng bài giảng, truyền niềm tin và lòng biết ơn cho học trò. Bức ảnh mà tôi tò mò năm ấy là bức ảnh bà cùng lớp học sinh đầu tiên sau hòa bình – hình ảnh thiêng liêng khiến tôi xúc động.

Câu chuyện của bà là tấm gương sáng về lòng yêu nước, dũng cảm và tinh thần kiên cường. Nó nhắc nhở tôi, và cả thế hệ trẻ, về giá trị hòa bình hôm nay. Nhờ câu chuyện, tôi học được cách trân trọng cuộc sống, biết ơn cha anh và nỗ lực viết tiếp những ước mơ dang dở của thế hệ hoa lửa, đồng thời nuôi dưỡng một tâm hồn đầy lòng biết ơn.