BỨC ẢNH ĐOÀN VIÊN SAU 56 NĂM CỦA MẸ ĐÀO THỊ VUI

Người con gái làng Đại An Khê

Đào Thị Vui sinh năm 1923 tại làng Đại An Khê, một vùng quê có truyền thống cách mạng của huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Khi Mẹ còn trẻ, quê hương phải trải qua nhiều năm chiến tranh và sự kiểm soát khắc nghiệt.

Khoảng năm 20 tuổi, Mẹ cùng chồng là ông Lê Hồi tham gia hoạt động cách mạng. Công việc ban đầu của Mẹ là chuyển tin, làm liên lạc và giúp cán bộ tìm nơi trú ẩn. Đây là những công việc thầm lặng nhưng đòi hỏi sự bình tĩnh, kín đáo và lòng tin tuyệt đối với tổ chức.

Mẹ phải sống như một người phụ nữ nông thôn bình thường, vẫn làm ruộng và chăm lo gia đình. Tuy nhiên, phía sau cuộc sống ấy là trách nhiệm bảo vệ những cán bộ đang hoạt động bí mật. Khi có người lạ xuất hiện, Mẹ phải nhanh chóng quan sát tình hình và tìm cách báo cho cán bộ biết để tránh nguy hiểm.

Mẹ từng nói rằng yêu cách mạng thôi chưa đủ; người làm cơ sở còn phải tỉnh táo, khôn khéo và biết cách ứng phó trước sự theo dõi thì mới bảo vệ được lực lượng.

Người chồng không trở về

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông Lê Hồi hy sinh, để lại Mẹ Vui cùng người con trai còn nhỏ. Các nguồn hiện chưa hoàn toàn thống nhất về năm ông hy sinh: Báo Dân trí ghi năm 1948, trong khi Báo Tiền Phong ghi năm 1949. Tuy nhiên, các nguồn đều xác nhận ông là liệt sĩ và hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Sau ngày chồng mất, Mẹ một mình gánh vác gia đình. Người con trai duy nhất, Lê Thịnh, trở thành niềm an ủi và cũng là hy vọng lớn nhất của Mẹ.

Mẹ vừa lao động kiếm sống, vừa nuôi con, đồng thời vẫn giúp đỡ cán bộ hoạt động tại địa phương. Cuộc sống khó khăn, nhưng Mẹ không rời làng và cũng không từ bỏ nhiệm vụ mà hai vợ chồng đã lựa chọn.

Mẹ mong con trưởng thành, có một cuộc sống bình yên hơn cha mẹ. Nhưng Lê Thịnh lớn lên giữa một quê hương còn chiến tranh và sớm hiểu về sự hy sinh của cha.

Người con trai duy nhất tiếp bước cha

Khi trưởng thành, Lê Thịnh tham gia cách mạng, làm cán bộ kinh tế – tài chính và hoạt động bí mật trong kháng chiến chống Mỹ. Công việc của anh gắn với việc huy động, quản lý và bảo đảm nguồn lực phục vụ phong trào cách mạng.

Đối với Mẹ Vui, quyết định của con vừa là niềm tự hào vừa là nỗi lo lớn. Mẹ chỉ còn một người con; nếu giữ con lại, Mẹ có thể tránh được một cuộc chia ly. Nhưng Mẹ hiểu rằng nhiều gia đình khác cũng đang tiễn con em mình lên đường.

Lê Thịnh hy sinh năm 1969 khi mới 22 tuổi. Người con trai duy nhất của Mẹ đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp xây dựng gia đình và cũng chưa kịp trở về chăm sóc người mẹ đã một mình nuôi anh trưởng thành.

Sau khi nhận tin con mất, căn nhà của Mẹ trở nên vắng lặng. Người chồng đã không trở về, giờ đến người con duy nhất cũng mãi mãi nằm lại. Mẹ không còn một người thân trực hệ nào để ngóng chờ từ chiến trường.

Nén đau tiếp tục bảo vệ cán bộ

Mất chồng và con nhưng Mẹ Đào Thị Vui vẫn tiếp tục hoạt động. Mẹ đào hầm trong khu vực nhà ở, chuẩn bị nơi trú ẩn và cung cấp lương thực cho cán bộ. Những căn hầm nhỏ trở thành nơi những người hoạt động bí mật có thể nghỉ chân hoặc tránh các cuộc kiểm tra.

Trong giai đoạn 1966–1972, chiến sự tại Hải Thượng diễn ra rất khốc liệt. Khu vực này nhiều lần bị đánh phá vì được xác định là địa bàn quan trọng của phong trào cách mạng. Ban ngày và ban đêm có thể thuộc sự kiểm soát của những lực lượng khác nhau, khiến mọi hoạt động của người dân đều phải hết sức thận trọng.

Mẹ Vui nhiều lần bị bắt và tra hỏi. Những người bắt giữ muốn tìm nơi cán bộ đang trú ẩn và thông tin về mạng lưới cách mạng tại địa phương. Mẹ vẫn giữ kín những điều mình biết, nhờ đó nhiều cán bộ và cơ sở được bảo vệ.

Có những người từng được Mẹ nuôi giấu, che chở sau này tiếp tục trưởng thành, đảm nhiệm các vị trí công tác ở cấp huyện và cấp tỉnh. Đối với họ, Mẹ không chỉ là một cơ sở cách mạng mà còn là người đã bảo vệ tính mạng họ trong những thời điểm nguy hiểm nhất.

Vùng quê có nhiều người mẹ anh hùng

Hải Thượng là một trong những địa phương có nhiều liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của tỉnh Quảng Trị. Sau chiến tranh, địa phương có 438 người con được công nhận liệt sĩ và 94 người mẹ được phong tặng hoặc truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Năm 2019, người dân địa phương xây dựng Khu tưởng niệm Bà mẹ Việt Nam Anh hùng gần Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hải Thượng. Công trình lưu giữ tên tuổi, hình ảnh và thông tin về những người thân đã hy sinh của các Mẹ.

Tên Mẹ Đào Thị Vui được khắc tại nơi tưởng niệm khi Mẹ vẫn còn sống. Điều đó thể hiện sự trân trọng của quê hương đối với một người mẹ đã mất cả chồng và con, đồng thời trực tiếp góp sức bảo vệ phong trào cách mạng.

Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, cùng nhiều phần thưởng ghi nhận những đóng góp trong kháng chiến. Báo Tiền Phong ghi Mẹ được phong tặng danh hiệu năm 1995 và được tặng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhì.

Bức ảnh đoàn viên sau 56 năm

Ngày 26 tháng 7 năm 2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn công tác đến thăm Mẹ Đào Thị Vui tại Quảng Trị. Trong cuộc gặp, Trung ương Đoàn và các đơn vị trao tặng Mẹ một món quà đặc biệt: bức chân dung người con trai duy nhất, liệt sĩ Lê Thịnh, được phục dựng từ tư liệu cũ.

Các bạn trẻ còn tạo một bức ảnh ghép, trong đó Mẹ được ngồi bên con trai như một gia đình đang sum họp. Một đoạn phim mang tên “Ngày đoàn viên” cũng được thực hiện để tái hiện hình ảnh hai mẹ con gặp lại nhau.

Từ năm Lê Thịnh hy sinh năm 1969 đến ngày Mẹ nhận bức ảnh năm 2025 là 56 năm. Trong suốt khoảng thời gian ấy, hình ảnh người con vẫn chỉ tồn tại trong ký ức của Mẹ và những tư liệu gia đình còn lưu giữ.

Khi nhìn thấy con trai xuất hiện bên mình trong cùng một khung hình, Mẹ không giấu được xúc động. Mẹ cho biết mình hạnh phúc khi được nhìn lại hình ảnh người con mà Mẹ đã nhớ thương suốt hơn nửa thế kỷ.

Đó không phải một cuộc đoàn tụ thật sự. Nhưng đối với người mẹ đã sống quá lâu trong sự chờ đợi, bức ảnh giúp khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như được rút ngắn.

Người mẹ vẫn hướng về tương lai

Trong cuộc gặp năm 2025, dù đã 102 tuổi, Mẹ Vui vẫn gửi gắm niềm tin vào thế hệ trẻ. Mẹ mong con cháu biết trân trọng hòa bình, yêu nước, thương dân và đoàn kết xây dựng đất nước.

Đến tháng 2 năm 2026, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị tiếp tục đến thăm và chúc Tết Mẹ. Mẹ vẫn là một nhân chứng sống của lịch sử, đồng thời là tấm gương để thế hệ trẻ tại địa phương tìm hiểu về lòng yêu nước và sự hy sinh của những người đi trước.