Bức ảnh dưới gốc bằng lăng tím

Trong khu rừng già Tây Nguyên, gần trạm giao liên cũ của mặt trận B3, có một gốc bằng lăng to đến bốn người ôm, vỏ cây rạn nứt, rễ trồi cao như những gân tay của đất. Các cựu chiến binh nói rằng, dưới tán cây ấy từng xảy ra một câu chuyện khiến bất kỳ ai nghe lại đều nghẹn lòng – câu chuyện về cô y tá trẻ Nguyễn Thùy Duyên, khi ấy vừa tròn 18 tuổi.

Năm 1970, đơn vị Duyên đóng quân trong rừng sâu, ngày nào cũng đón thương binh từ chiến trường Ia Drang chuyển về. Một mình cô phụ trách lán cứu thương tạm bên suối Khộp – nơi tiếng trực thăng Mỹ quần đảo như tiếng ong vỡ tổ. Duyên nhỏ người, tóc ngắn, mắt sáng, ai gặp cũng nghĩ cô là học trò lớp 10 chứ không phải người con gái đang đối diện với bom đạn hằng ngày.

Chiều 21 tháng 5, đơn vị báo về có ba thương binh nặng bị kẹt lại ở sườn đồi phía tây do địch đổ quân chặn mất lối xuống. Không ai bảo ai, Duyên khoác túi cứu thương, xin đi ngay cùng tổ ba người. Băng qua cả một triền rừng nồng mùi khói súng, Duyên vừa chạy vừa cúi thấp người, mái tóc bị gió rừng hất lên rồi bị bùn đất bám từng mảng. Tới khi tìm được thương binh, cô thốc tháo sơ cứu, băng bó giữa tiếng đạn thẳng rơi xuống tán lá.

Nhưng đường về lán đã bị chốt địch khóa lại. Tổ quyết định vòng sang khe suối gần gốc bằng lăng tím – lối đi rất hẹp và hiểm trở. Khi cả nhóm đang dìu thương binh lội qua suối thì tiếng pháo chụp xuống bất ngờ. Một quả nổ sát mép nước, hất tung đất đá. Duyên bị thương ở vai, máu chảy ướt áo, nhưng cô cắn răng giữ lại vali thuốc, hét lớn:
“Còn thở là còn cứu được! Đi tiếp đi các anh!”

Họ chạy được đến gốc bằng lăng thì pháo lại giội xuống. Một mảnh đạn văng trúng thương binh nặng nhất, người mà Duyên đã cố giữ sự sống suốt chặng đường. Biết anh khó qua khỏi, Duyên quỳ xuống, tay run run đặt tấm hình gia đình anh – tấm hình anh nhờ cô cất hộ – lên ngực để anh được nhìn lần cuối. Khi bất ngờ bom nổ gần đó, Duyên không kịp tránh; cô lao người che cho thương binh còn lại. Cả hai ngã xuống, bùn đất phủ đầy.

Đồng đội kéo tới thì Duyên đã nằm tựa lưng vào gốc bằng lăng, mắt khép lại, tay vẫn ôm chặt túi thuốc vào người thương binh bên cạnh, như thể cô vẫn còn làm nhiệm vụ cho tới hơi thở cuối. Trong túi áo Duyên, người ta tìm thấy bức ảnh nhỏ: cô chụp cùng mẹ trước khi lên đường nhập ngũ. Phía sau tấm ảnh có dòng chữ non nớt:
“Mẹ ơi, con đi chữa lành cho người khác. Mẹ đừng lo, con sẽ mạnh mẽ như mẹ.”

Cây bằng lăng năm ấy bị pháo xé mất nửa tán, nhưng đến mùa mưa nó lại ra hoa tím rực, đứng giữa rừng như một vệt sáng. Các cựu chiến binh gọi nơi đó là “Điểm cứu thương Duyên” – để nhớ về cô gái bé nhỏ đã biến trái tim mình thành lá chắn cho đồng đội, và để những người trẻ hôm nay hiểu rằng trong chiến tranh, không chỉ có tiếng súng, mà còn có những con người bình dị, nhân hậu, đã chọn sống và yêu thương theo cách dũng cảm nhất.