BỨC ẢNH THẾ KỶ VÀ CÁI BẮT TAY HÒA BÌNH

Có những khoảnh khắc lịch sử vô tình được ống kính ghi lại, bỗng trở thành biểu tượng cho cả một thời đại. Bức ảnh "O du kích nhỏ giương cao súng / Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu" của nghệ sĩ Phan Thoan là một tác phẩm như thế. Và nhân vật chính trong bức ảnh ấy – bà Nguyễn Thị Kim Lai, là minh chứng sống động cho sức mạnh của chiến tranh nhân dân Việt Nam.

Ngày 20/9/1965, tại Hương Khê (Hà Tĩnh), máy bay Mỹ bị bắn rơi. Cô dân quân Nguyễn Thị Kim Lai, khi ấy mới 18 tuổi, thân hình nhỏ nhắn chỉ cao 1m48, nặng 37kg, đã tham gia vây bắt và áp giải viên phi công Mỹ William Andrew Robinson. Robinson là một người đàn ông cao lớn, cao tới 2m2, nặng hơn 100kg.

Hình ảnh cô gái Việt Nam nhỏ bé nhưng tư thế hiên ngang, họng súng hướng lên trời, áp giải gã khổng lồ đang cúi đầu lầm lũi bước đi đã gây chấn động dư luận thế giới thời bấy giờ. Nó phá tan mọi luận điệu về sức mạnh quân sự áp đảo của Hoa Kỳ. Nó chứng minh rằng: Trong cuộc chiến này, vóc dáng hay vũ khí hiện đại không quyết định tất cả, mà chính nghĩa và ý chí mới là kẻ chiến thắng cuối cùng.

Nhưng câu chuyện về bà Kim Lai không chỉ dừng lại ở niềm tự hào chiến thắng. 30 năm sau, năm 1995, viên phi công Robinson đã quay trở lại Việt Nam tìm gặp người phụ nữ trong bức ảnh năm xưa. Không còn súng đạn, không còn hận thù, họ gặp nhau bằng nụ cười và những cái bắt tay ấm áp. Bà Lai đón tiếp người tù binh cũ như một người bạn phương xa.

Câu chuyện của "O du kích nhỏ" vì thế mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Nó cho thấy tâm hồn người Việt Nam: Kiên cường, bất khuất khi có giặc, nhưng cũng vô cùng bao dung, nhân hậu và yêu chuộng hòa bình khi chiến tranh đi qua. Gặp bà hôm nay, người ta thấy một người bà, người mẹ bình dị, nhưng trong ánh mắt vẫn ánh lên niềm tự hào về một thời tuổi trẻ đã cống hiến hết mình cho đất nước.