BÙI CHÁT – NGƯỜI CHIẾN SĨ CÔNG BINH LÀM RUNG CHUYỂN ĐÈO HẢI VÂN

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, có những người lính chiến đấu bằng súng trường, có người xung phong đánh đồn, có người bám trụ trong vùng địch hậu. Với Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Chát, chiến trường của ông nhiều khi là những con đường sắt, những đoạn đèo hiểm trở, những dòng sông có tàu địch qua lại và những nơi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Bùi Chát sinh năm 1925, quê ở xã Cẩm Hà, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam. Năm 1947, ông xung phong tham gia lực lượng tự vệ, sau đó vào đội biệt động làm nhiệm vụ diệt ác, trừ gian.

Từ đây, người thanh niên xứ Quảng bắt đầu bước vào một cuộc đời chiến đấu đặc biệt táo bạo.

Ông tham gia 55 trận đánh, nhiều lần đột nhập vào thị xã giữa ban ngày để đánh vào các đối tượng tề điệp, ác ôn. Có trận, đơn vị còn bắt sống được cả một tên Tỉnh trưởng.

Nhưng tên tuổi Bùi Chát đặc biệt gắn với những trận đánh giao thông bằng mìn.

Trên tuyến đường sắt qua đèo Hải Vân, ông đã góp phần phá hủy nhiều phương tiện, làm gián đoạn vận chuyển quân sự của đối phương. Theo tư liệu, Bùi Chát đã trực tiếp hoặc cùng đơn vị phá hủy 3 đầu máy xe lửa, lật đổ 7 đoàn tàu, 18 toa, diệt 5 xe và cùng đơn vị tiêu diệt gần 2 đại đội địch.

Đánh chìm ca nô trên sông Hội An – Câu Lâu

Năm 1949, quân Pháp thường xuyên sử dụng hai ca nô chạy trên tuyến sông Hội An – Câu Lâu để bắn phá, gây nhiều thiệt hại cho nhân dân.

Trước tình hình đó, Bùi Chát xung phong dẫn một tổ chiến đấu áp sát.

Ông cùng đồng đội sử dụng thủy lôi, đánh chìm hai ca nô, tiêu diệt 14 lính Pháp.

Đó là một nhiệm vụ đòi hỏi sự bình tĩnh và táo bạo rất cao. Trên mặt nước, mục tiêu di chuyển nhanh, lại có hỏa lực bảo vệ. Muốn đánh trúng, người chiến sĩ phải tính đúng vị trí, đúng thời cơ và giữ được bí mật đến phút cuối cùng.

Bùi Chát đã làm được điều đó.

Mười ngày đêm chờ một đoàn tàu

Tháng 12-1953, Bùi Chát được giao một nhiệm vụ đặc biệt: đánh một đoàn tàu chở quân từ Đà Nẵng ra Huế.

Ông cùng tổ chiến đấu mất 10 ngày đêm lặn lội đến vị trí quy định.

Sau khi tiếp cận được đoạn đường sắt, Bùi Chát trực tiếp chôn mìn rồi nằm chờ.

Nhưng đối phương rất thận trọng.

Nhiều đoàn tàu chở đá và toa không được cho chạy trước để dò đường.

Anh em trong tổ nóng lòng, muốn đánh ngay.

Bùi Chát vẫn bình tĩnh.

Ông động viên đồng đội tiếp tục chờ.

Không được lãng phí mìn.

Không được để lộ trận địa.

Phải đánh đúng mục tiêu.

Sự kiên nhẫn ấy cuối cùng được đền đáp.

Khi đoàn tàu chở lính và vũ khí chạy vào khu vực đặt mìn, Bùi Chát trực tiếp bấm nút điện.

Một tiếng nổ dữ dội vang lên.

Cả đoàn tàu bị hất khỏi đường ray, lao xuống chân đèo.

Theo tư liệu, gần 100 quân địch bị tiêu diệt.

Ngay sau đó, tổ chiến đấu xông ra thu được khoảng 300 khẩu súng các loại.

Đó là một trận đánh cho thấy rất rõ phẩm chất của Bùi Chát: gan dạ nhưng không nóng vội, táo bạo nhưng biết kiên nhẫn, dám đánh lớn nhưng luôn chọn đúng thời cơ.

Một đời gắn với mìn, đường sắt và những trận đánh táo bạo

Cuối tháng 5-1954, cũng trên đoạn đường ấy, Bùi Chát tiếp tục tổ chức một trận đánh xuất sắc, tiêu diệt khoảng 100 sĩ quan Pháp.

Những chiến công nối tiếp nhau cho thấy ông không chỉ là một người lính dũng cảm mà còn là một chiến sĩ công binh có kỹ năng, có kinh nghiệm và khả năng tổ chức trận đánh tốt.

Trong chiến tranh, một đoàn tàu quân sự bị đánh đổ không chỉ gây tổn thất về người và phương tiện.

Nó còn làm gián đoạn tuyến vận chuyển.

Làm chậm bước cơ động của đối phương.

Buộc địch phải tăng lực lượng bảo vệ.

Và quan trọng hơn, nó tạo áp lực tâm lý rất lớn trên những tuyến giao thông mà quân Pháp từng coi là tương đối an toàn.

Bùi Chát và đồng đội đã biến chính những tuyến đường ấy thành chiến trường.

Người anh hùng của Liên khu 5

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Bùi Chát được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, được tỉnh và Liên khu khen thưởng 10 lần, đồng thời được bầu là Chiến sĩ thi đua của Liên khu 5.

Ngày 31-8-1955, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi được tuyên dương, Bùi Chát là đảng viên, Trung đội trưởng Công binh thuộc Trung đoàn 93, Sư đoàn 324.

Tên tuổi ông vì thế gắn với hình ảnh một người lính công binh mưu trí, táo bạo, biết dùng mìn và thủy lôi để đánh vào những tuyến giao thông quan trọng của đối phương.

Từ những con đường ở Hội An đến đèo Hải Vân, từ những ca nô trên sông đến những đoàn tàu quân sự, Bùi Chát đã chứng minh một điều rất rõ:

Trong chiến tranh, người chiến sĩ không chỉ thắng bằng sức mạnh hỏa lực. Họ còn thắng bằng sự kiên nhẫn, trí thông minh và khả năng chọn đúng thời cơ để ra đòn quyết định.