BÙI ĐỨC HƯNG – CHIẾC MŨ CỐI 11 VẾT ĐẠN VÀ NGƯỜI LÍNH MANG KHÁT VỌNG HÒA BÌNH ĐẾN PHÚT CUỐI
BÙI ĐỨC HƯNG – CHIẾC MŨ CỐI 11 VẾT ĐẠN VÀ NGƯỜI LÍNH MANG KHÁT VỌNG HÒA BÌNH ĐẾN PHÚT CUỐI
Giữa hàng nghìn hiện vật chiến tranh được lưu giữ tại Bảo tàng Quân khu 2, có những kỷ vật không cần một lời thuyết minh dài cũng đủ khiến người xem lặng đi. Chiếc mũ cối của liệt sĩ Bùi Đức Hưng là một hiện vật như thế. Trên vành mũ vẫn còn nguyên 11 vết đạn, cùng những dấu trầy xước, bong tróc của một trận chiến khốc liệt cách đây hơn nửa thế kỷ. Mỗi lỗ đạn trên chiếc mũ nhỏ bé ấy như một dấu chấm trong câu chuyện về những giây phút cuối cùng của một người lính đã chiến đấu đến tận cùng vì đồng đội, vì trận địa và vì Tổ quốc.
Trong những năm tháng chiến tranh, Đức Lập, tỉnh Quảng Đức, nay thuộc tỉnh Đắk Nông, từng là một địa bàn chiến sự ác liệt. Tại cứ điểm A-239, lực lượng hai bên đã có một cuộc đối đầu khốc liệt. Trong trận đánh ấy, liệt sĩ Bùi Đức Hưng phải chiến đấu trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, khi tương quan lực lượng có sự chênh lệch lớn. Nhưng giữa tiếng bom đạn và những đợt tấn công dồn dập, người chiến sĩ ấy vẫn kiên quyết bám trụ, không rời trận địa và chiến đấu cho đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời.
Rồi ông hy sinh.
Chiến trường sau trận đánh chìm vào im lặng, để lại trên mặt đất những dấu tích của một cuộc đối đầu mà rất nhiều người đã không thể trở về. Trong số những người có mặt ở đó có Trung sĩ John Wast, người trực tiếp đối đầu với Bùi Đức Hưng. Sau khi tiếng súng ngừng, sự tò mò về người lính đã chiến đấu kiên cường đến phút cuối khiến John Wast tiến lại gần thi thể đối phương. Trước mắt ông là một người lính đã nằm xuống, nhưng điều khiến ông chú ý nhất lại là chiếc mũ cối trên đầu người chiến sĩ ấy.
John Wast nhặt chiếc mũ lên và nhận ra trên vành mũ có tới 11 vết đạn. Những lỗ thủng nằm trên chiếc mũ kể lại một trận chiến mà không cần lời nói. Chúng cho thấy người lính Việt Nam ấy đã phải đối mặt với một cơn mưa đạn dữ dội đến mức nào và cũng cho thấy sự khốc liệt mà ông đã trải qua trước khi ngã xuống. Nhưng rồi John Wast phát hiện một chi tiết khác ở bên trong chiếc mũ. Trên vành mũ có những dòng chữ tiếng Việt cùng hình ảnh một con chim bồ câu đang sải rộng đôi cánh.
Chi tiết ấy khiến người lính Mỹ dừng lại. Bởi phía sau những viên đạn và cuộc đối đầu trên chiến trường là một con người với những suy nghĩ, những ước vọng và một cuộc đời riêng. Người chiến sĩ mà ông vừa đối mặt không phải là một biểu tượng vô danh của chiến tranh, mà là một người con, một người đồng đội, một người lính trẻ có những điều mình yêu thương và một ước mơ rất giản dị về ngày đất nước được sống trong hòa bình.
Có lẽ chính hình ảnh con chim bồ câu đã khiến John Wast nhìn người đối phương bằng một ánh mắt khác. Giữa chiến tranh, hai người lính đứng ở hai phía của chiến tuyến có thể buộc phải đối đầu với nhau, nhưng khi tiếng súng đã ngừng, họ vẫn có thể nhận ra ở người bên kia chiến tuyến một con người cũng biết yêu quê hương, cũng khao khát được sống và cũng mong một ngày chiến tranh kết thúc. Chiếc mũ cối với 11 vết đạn vì thế không chỉ kể về sự khốc liệt của trận chiến mà còn khiến người ta nghĩ nhiều hơn về giá trị của hòa bình.
John Wast đã giữ lại chiếc mũ ấy như một kỷ vật suốt 46 năm. Một người lính ở bên kia chiến tuyến đã mang theo bên mình kỷ vật của người mà ông từng đối đầu trong một trận chiến sinh tử. Thời gian trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, những ký ức đau thương dần trở thành lịch sử, nhưng chiếc mũ với những lỗ đạn vẫn ở đó, như một sợi dây nối hai con người từng gặp nhau trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Đến năm 2016, John Wast trở lại Việt Nam. Ông tìm về quê hương của liệt sĩ Bùi Đức Hưng tại xã Hương Nộn, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, mang theo chiếc mũ đã được ông gìn giữ suốt nhiều thập kỷ để trao lại cho gia đình người chiến sĩ đã hy sinh năm xưa. Có lẽ không ai trong gia đình có thể hình dung rằng sau gần nửa thế kỷ, một kỷ vật của người thân đã hy sinh lại có ngày trở về từ một người từng đứng ở phía bên kia chiến tuyến.
Đối với gia đình liệt sĩ Bùi Đức Hưng, chiếc mũ ấy chắc hẳn không chỉ là một vật dụng đã cũ. Nó là dấu tích cuối cùng gắn với những giờ phút chiến đấu của người thân, là chứng nhân cho sự hy sinh của một người con đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Và điều khiến kỷ vật ấy càng trở nên đặc biệt là nó trở về không phải từ một kho lưu trữ vô danh, mà từ chính người từng đối đầu với chủ nhân của nó trong trận chiến.
Sau đó, gia đình liệt sĩ đã trao tặng chiếc mũ cho Bảo tàng Quân khu 2, để kỷ vật ấy tiếp tục được gìn giữ và kể lại câu chuyện của một thời kỳ lịch sử cho những thế hệ sau. Từ một vật dụng đội đầu của người lính, chiếc mũ đã trở thành một chứng nhân. Mười một vết đạn vẫn còn đó, không thể xóa đi, cũng như những mất mát mà chiến tranh để lại không thể bị thời gian làm cho biến mất hoàn toàn.
Điều xúc động nhất có lẽ nằm ở hình ảnh con chim bồ câu được khắc bên trong chiếc mũ. Giữa chiến tranh, người lính vẫn mang theo biểu tượng của hòa bình. Giữa những ngày bom đạn, trong trái tim người chiến sĩ vẫn có một ước vọng về ngày đất nước không còn tiếng súng. Điều ấy khiến chúng ta hiểu rằng những người lính đã chiến đấu không phải vì họ yêu chiến tranh, mà bởi họ mong muốn một ngày chiến tranh chấm dứt, đất nước được độc lập, quê hương được bình yên và những người thân yêu không còn phải sống trong sợ hãi.
Bởi vậy, 11 vết đạn trên chiếc mũ không chỉ là 11 dấu tích của một trận đánh. Đó là những dấu tích của lòng dũng cảm, của sự kiên cường và của một cuộc đời đã dừng lại giữa chiến trường. Nhưng bên trong chiếc mũ ấy lại có hình một con chim bồ câu – một hình ảnh nhắc chúng ta rằng phía sau những trận đánh, phía sau những khẩu súng và những viên đạn, điều mà con người cuối cùng hướng đến vẫn là hòa bình.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày liệt sĩ Bùi Đức Hưng nằm lại ở Đức Lập. Người lính năm nào đã không thể trở về quê hương, không thể nhìn thấy đất nước trong ngày hòa bình, không thể biết những đổi thay của quê nhà. Nhưng chiếc mũ của ông đã trở về. Nó vượt qua thời gian, vượt qua khoảng cách và thậm chí vượt qua cả ranh giới của một cuộc chiến để trở thành lời kể không lời về một người lính đã chiến đấu đến phút cuối cùng.
Và câu chuyện về chiếc mũ ấy cũng cho chúng ta một bài học sâu sắc về chiến tranh. Trong chiến tranh có những người chiến thắng, những người thất bại, những trận đánh được ghi vào lịch sử, nhưng ở phía sau tất cả vẫn là những con người. Những người lính ở hai phía có thể từng đứng trước nhau bằng súng đạn, nhưng khi chiến tranh kết thúc, điều còn lại có thể là sự thấu hiểu, sự kính trọng và mong muốn được nhìn thấy những thế hệ sau không phải tiếp tục trải qua những mất mát như họ.
Liệt sĩ Bùi Đức Hưng đã nằm lại giữa thời hoa lửa, nhưng chiếc mũ cối với 11 vết đạn vẫn còn ở lại để kể câu chuyện về ông. Một người lính đã chiến đấu kiên cường cho đến hơi thở cuối cùng; một kỷ vật đã được một người từng ở bên kia chiến tuyến gìn giữ suốt 46 năm; một con chim bồ câu được khắc trên vành mũ giữa những năm tháng đầy bom đạn. Tất cả tạo nên một câu chuyện vừa đau thương vừa đẹp đẽ về lòng dũng cảm và khát vọng hòa bình của con người.
Hôm nay, chiếc mũ ấy nằm yên trong bảo tàng, không còn tiếng súng, không còn tiếng bom, chỉ còn những lỗ đạn im lặng trên vành mũ. Nhưng chính sự im lặng ấy lại khiến chúng ta phải suy ngẫm. Mỗi vết đạn là một câu hỏi dành cho thế hệ hôm nay: chúng ta đã hiểu đủ về giá trị của hòa bình mà những người như Bùi Đức Hưng đã đánh đổi cả tuổi xuân và tính mạng để giành lấy hay chưa?
Xin thành kính tưởng nhớ liệt sĩ Bùi Đức Hưng và những người con của Tổ quốc đã nằm lại trong những năm tháng chiến tranh. Mong rằng câu chuyện về chiếc mũ cối 11 vết đạn sẽ không chỉ được nhớ như một câu chuyện về một trận đánh, mà sẽ trở thành lời nhắc nhở về lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh và về trách nhiệm của mỗi thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ hòa bình.
Bởi sau cùng, điều người lính mang trong tim giữa thời hoa lửa không phải là chiến tranh, mà chính là ước vọng được nhìn thấy một ngày đất nước không còn chiến tranh.
