Bùi Thị Cúc - NGƯỜI CON GÁI TUỔI 20 VÀ SÁU CHỮ VÀNG KHẮC VÀO LỊCH SỬ
Hơn 7 thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày người con gái đất Hưng Yên anh dũng ngã xuống dưới lưỡi gươm tàn bạo của kẻ thù. Nhưng tấm gương kiên trung của nữ chiến sĩ tình báo Bùi Thị Cúc, cùng lời ngợi ca “Sống anh dũng, chết vẻ vang” do Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng, vẫn mãi là một khúc tráng ca bất tử của thế hệ thanh niên Việt Nam.

Biệt danh "Zoya của Việt Nam" và trận đánh đi vào lịch sử
Sinh ra và lớn lên trên dải đất giàu truyền thống cách mạng Ân Thi (Hưng Yên), người thiếu nữ Trần Thị Lan (tên thật của liệt sĩ Bùi Thị Cúc) sớm hun đúc trong mình lòng yêu nước nồng nàn. Tham gia cách mạng từ thuở đôi mươi, chị được tin tưởng giao phó một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất lúc bấy giờ: Hoạt động bí mật trong lòng địch dưới vai trò chiến sĩ tình báo, cán bộ địch vận của Công an quận III, tỉnh Hưng Yên.
Địa bàn hoạt động
Nhiệm vụ chính
Chiến công oanh liệt
Bốt Cảnh Lâm (Ân Thi, Hưng Yên) – Căn cứ điểm khét tiếng tàn ác của thực dân Pháp và tay sai.
Xây dựng cơ sở cách mạng bí mật, nắm tình hình địch và tìm cách trừ khử những tên tay sai nguy hiểm.
Tiêu diệt Nguyễn Doãn Nhi (12/05/1950) – Tên phản bội dính đầy máu của đồng bào, cán bộ địa phương.
Bằng sự mưu trí, khéo léo, chị Cúc đã một mình dụ được tên Nhi ra khỏi sào huyệt, phối hợp cùng đồng đội tiêu diệt tận gốc mầm họa cho phong trào cách mạng địa phương. Chiến công ấy đã giáng một đòn chí mạng vào tinh thần của bè lũ tay sai, đem lại niềm hân hoan và củng cố niềm tin vững chắc cho nhân dân.
Khí tiết rạng ngời trước nanh vuốt kẻ thù
Sau chiến công vang dội, bất hạnh ập đến khi chị Bùi Thị Cúc bị địch bắt giữ trong một đợt càn quét. Biết chị là mắt xích quan trọng, thực dân Pháp và tay sai đã dùng những nhục hình, đòn tra tấn man rợ nhất nhằm bẻ gãy ý chí của người con gái mới bước sang tuổi 20.
Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn thất bại. Trước những lằn roi, gươm giáo và những lời dụ dỗ ngon ngọt, chị Cúc không nửa lời khai báo. Đến hơi thở cuối cùng vào ngày 15/05/1950, chị vẫn giữ trọn lòng thủy chung với Đảng, với nhân dân. Sự hy sinh của chị kiên cường đến mức vào năm 1953, tại Hội nghị bảo vệ hòa bình thế giới ở Liên Xô, bạn bè quốc tế đã xúc động ví chị như một "Zoya của Việt Nam" (Zoya Kosmodemyanskaya - nữ anh hùng chống phát xít nổi tiếng của Liên Xô).
Sống anh dũng, chết vẻ vang – Bản hùng ca sống mãi
Cảm phục trước sự hy sinh anh dũng ấy, ngày 15/01/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh truy tặng chị Huân chương Độc lập hạng Ba cùng sáu chữ vàng chói lọi: "Sống anh dũng, chết vẻ vang". Đến năm 1995, chị chính thức được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Mốc thời gian
Sự kiện vinh danh mang tính lịch sử
1952
Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng 6 chữ vàng: "Sống anh dũng, chết vẻ vang".
1995
Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
2026
Khánh thành Khu lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Bùi Thị Cúc quy mô hơn 13.000 m² tại quê hương Hưng Yên.
Hôm nay, đứng trước Khu lưu niệm khang trang vừa được khánh thành tại xã Xuân Trúc, huyện Ân Thi, thế hệ trẻ không khỏi bồi hồi khi ngắm nhìn bức tượng đài uy nghi của chị. Không chỉ dừng lại là một công trình tưởng niệm, nơi đây đã được "số hóa" với các mã QR trực quan, giúp du khách thập phương dễ dàng lật mở từng trang sử hào hùng về cuộc đời chị ngay trên điện thoại thông minh.
Bùi Thị Cúc - người con gái tuổi 20 năm ấy đã gửi lại thanh xuân vào lòng đất mẹ để đổi lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc. Tên của chị không chỉ được đặt cho những con đường, những trường học, mà đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, là kim chỉ nam nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình.


