BÙI THỊ THÊM – NGƯỜI PHỤ NỮ GIỮ LỬA TRÊN DÒNG SÔNG CÁI LỚN

Trong ký ức chiến tranh của miền Tây Nam Bộ, bên cạnh những chiến công nơi chiến trường khốc liệt còn có hình ảnh những người phụ nữ bình dị nhưng kiên cường, âm thầm góp sức vào cuộc kháng chiến. Bùi Thị Thêm (1924–2024), bí danh Ba Bé, là một trong những con người như thế – người mẹ, người chiến sĩ và là một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sinh năm 1924 tại vùng đất An Giang, bà lớn lên trong hoàn cảnh lam lũ của người nông dân Nam Bộ. Cuộc đời bà sớm gắn với mất mát khi có chồng và hai người con hy sinh trong chiến tranh. Nhưng chính từ những đau thương ấy, bà bước vào con đường cách mạng với ý chí không khuất phục. Trong những năm kháng chiến, Bùi Thị Thêm nhiều lần bị địch bắt giữ và tra tấn dã man. Những hình thức tra tấn khắc nghiệt không làm bà khuất phục; trái lại, bà vẫn giữ vững tinh thần và không để lộ thông tin, bảo vệ an toàn cho lực lượng cách mạng. Mỗi lần trở về từ nhà giam, bà lại tiếp tục tham gia hoạt động, bám trụ địa bàn, giữ vững phong trào. Gắn bó với dòng sông Cái Lớn – một tuyến giao thông thủy quan trọng của miền Tây, bà trở thành một trong những người tham gia hỗ trợ lực lượng đặc công hoạt động trên sông. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, bà đảm nhiệm việc quan sát, dẫn đường và tạo tín hiệu hỗ trợ cho các trận đánh. Những dấu hiệu tưởng như đơn sơ trên mặt nước lại có vai trò quan trọng trong việc phối hợp chiến đấu của lực lượng ta. Người dân và đồng đội gọi bà là “người phụ nữ không biết chữ nhưng biết đánh giặc”, bởi bà không qua đào tạo quân sự chính quy nhưng lại nắm vững địa hình, quy luật dòng chảy, và cách phối hợp chiến thuật trong các hoạt động trên sông nước. Từ đó, bà trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới hỗ trợ chiến đấu tại địa phương. Sau chiến tranh, Bùi Thị Thêm tiếp tục sống và gắn bó với quê hương, trở thành biểu tượng của một thế hệ phụ nữ Nam Bộ kiên cường, giàu đức hy sinh. Bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đồng thời được Nhà nước ghi nhận là Bà mẹ Việt Nam anh hùng – danh hiệu dành cho những người mẹ có nhiều cống hiến và mất mát lớn lao trong chiến tranh. Một trong những ghi nhận đặc biệt là việc tên bà được dùng để đặt cho một ấp tại quê hương khi bà còn sống – một sự tri ân hiếm có, thể hiện sự trân trọng của cộng đồng đối với những đóng góp của bà. Bùi Thị Thêm qua đời năm 2024, khép lại một cuộc đời tròn 100 năm, gắn liền với cả thời chiến và thời bình. Nhưng hình ảnh người phụ nữ lặng lẽ giữa sông nước Cái Lớn, kiên cường vượt qua tra tấn, mất mát và chiến tranh, vẫn còn được nhắc lại như một biểu tượng của lòng trung kiên và sức sống bền bỉ của con người Việt Nam trong những năm tháng khốc liệt nhất của lịch sử.