Bùi Thị Xuân và nữ tướng uy phong bậc nhất triều Tây Sơn
Nguyễn Thế Nam
Bùi Thị Xuân (1752-1802) là một nữ tướng tài ba, kiệt xuất bậc nhất trong lịch sử Việt Nam, nổi tiếng với võ nghệ cao cường, tài cầm quân xuất chúng và lòng dũng cảm phi thường dưới triều đại Tây Sơn. Bà là phu nhân của Thiếu phó Trần Quang Diệu, một trong những mãnh tướng trụ cột của triều đình.
Từ thuở thiếu thời, Bùi Thị Xuân đã say mê võ nghệ, nổi tiếng với khả năng cưỡi ngựa, bắn cung, sử dụng thành thạo binh khí và đặc biệt là tài huấn luyện voi chiến. Khi phong trào Tây Sơn bùng nổ, bà chiêu mộ nghĩa sĩ, trực tiếp tham gia chiến đấu và lập vô số chiến công hiển hách. Không chỉ sát cánh cùng vua Quang Trung trong cuộc hành quân thần tốc ra Bắc đại phá 29 vạn quân Thanh năm 1789, bà còn trực tiếp chỉ huy các đội voi chiến xông pha trận mạc, khiến quân giặc nhìn thấy là bạt vía kinh hồn.
Bùi Thị Xuân là hiện thân hoàn hảo cho khí phách hiên ngang, tinh thần thượng võ và bản lĩnh kiên cường của người phụ nữ Việt Nam. Dù ở cương vị một tướng lĩnh sa trường cầm quân hàng vạn người hay trong những năm tháng cuối đời khi triều Tây Sơn suy sụp, đối mặt với sự trả thù tàn khốc của nhà Nguyễn, bà vẫn giữ nguyên vẹn thái độ ngạo nghễ, hiên ngang trước kẻ thù, tuyệt đối không khuất phục.
Sự hy sinh oanh liệt của Bùi Thị Xuân đã khép lại một chương hào hùng của vương triều Tây Sơn, để lại niềm tiếc thương vô hạn và sự kính phục tôn vinh sâu sắc của muôn đời hậu thế đối với vị nữ anh hùng kiệt xuất của dân tộc.



