Bùi Văn Thưng

Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê ven sông Lô, thuộc tỉnh Phú Thọ – mảnh đất Tổ linh thiêng không chỉ gắn với thời đại Hùng Vương mà còn in đậm dấu ấn của những năm tháng kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ gian khổ. Từ nhỏ, tôi đã quen với những câu chuyện về chiến tranh qua lời kể của ông nội – một người từng trực tiếp tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ông tôi năm nay đã ngoài tám mươi tuổi. Mỗi lần nhắc lại ký ức cũ, ánh mắt ông vẫn ánh lên một niềm xúc động khó tả. Ông kể rằng vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, vùng Việt Trì và các huyện lân cận của Phú Thọ là địa bàn quan trọng. Đặc biệt, chiến thắng vang dội tại Sông Lô năm 1947 đã trở thành niềm tự hào lớn của người dân quê tôi. Khi ấy, quân và dân ta đã anh dũng đánh chìm nhiều tàu chiến của địch, góp phần làm phá sản âm mưu tiến công lên căn cứ địa Việt Bắc.

Ông tôi không trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận Sông Lô, nhưng ông tham gia dân công hỏa tuyến. Những đêm gùi gạo, chuyển đạn qua những con đường rừng trơn trượt, bom đạn rình rập, ông và bao thanh niên Phú Thọ khi ấy chỉ có một suy nghĩ duy nhất: phải giữ được quê hương, giữ được kháng chiến. Ông bảo, hồi đó ai cũng nghèo, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, nhưng lòng yêu nước thì lúc nào cũng đầy ắp.

Sau này, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra, Phú Thọ tiếp tục là hậu phương vững chắc chi viện cho miền Nam. Nhiều thanh niên trong làng tôi lên đường nhập ngũ. Có người trở về với huân chương trên ngực, nhưng cũng có người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường xa. Ở xã tôi, tấm bia ghi danh liệt sĩ được đặt trang trọng ngay trung tâm, mỗi dịp 27/7 người dân lại thắp hương tưởng niệm. Mỗi lần đứng trước bia đá, tôi luôn cảm thấy một sự lặng lẽ, thiêng liêng khó tả.

Nhắc đến Phú Thọ thời kháng chiến, không thể không nói đến tinh thần cách mạng lan tỏa từ vùng căn cứ Việt Bắc. Gần quê tôi có Khu di tích lịch sử Đền Hùng – nơi không chỉ là biểu tượng nguồn cội dân tộc mà còn là điểm tựa tinh thần cho bao thế hệ trong những năm tháng chiến tranh. Ông tôi từng kể, mỗi lần hành quân qua vùng Đền Hùng, ai cũng tự nhủ phải chiến đấu xứng đáng với tổ tiên.

Là người trẻ sinh ra trong hòa bình, tôi không được chứng kiến bom rơi đạn nổ, nhưng những câu chuyện của ông đã giúp tôi hiểu rõ hơn giá trị của cuộc sống hôm nay. Chiến tranh không chỉ là những trang sách lịch sử khô khan mà là mồ hôi, nước mắt và cả máu của biết bao con người bình dị. Đó là những người nông dân chân lấm tay bùn sẵn sàng bỏ ruộng đồng để đi dân công; là những bà mẹ tiễn con ra trận mà không biết ngày về; là những người lính trẻ tuổi đôi mươi gửi lại ước mơ nơi chiến trường.

Mỗi khi đi dọc bờ Sông Lô, nhìn dòng nước lặng lẽ trôi, tôi lại nghĩ đến những con tàu địch từng bị đánh chìm, đến những đêm tối lửa đạn năm xưa. Quê hương tôi hôm nay đã đổi thay nhiều: đường bê tông về đến từng ngõ xóm, nhà máy, trường học mọc lên khang trang. Nhưng ký ức chiến tranh vẫn còn đó, như một lời nhắc nhở về quá khứ hào hùng và cũng đầy đau thương.

Tôi tự hào là người con của Phú Thọ – nơi không chỉ có cội nguồn dân tộc mà còn có truyền thống cách mạng kiên cường. Những nhân chứng như ông tôi chính là “địa chỉ đỏ” sống động nhất, giúp thế hệ trẻ chúng tôi hiểu rằng độc lập, tự do không phải điều tự nhiên mà có. Và tôi tin, chừng nào những câu chuyện ấy còn được kể lại, chừng đó tinh thần yêu nước của người Phú Thọ vẫn sẽ được gìn giữ và truyền tiếp mãi về sau.