Bước Chân Giản Dị Giữa Đời Thường Và Lý Tưởng

1. Mầm xanh từ đất Bến Tre

Xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre những năm bốn mươi của thế kỷ trước là vùng quê nghèo nhưng thấm đượm lòng yêu nước. Mảnh đất ấy – nơi từng sản sinh biết bao chiến sĩ đồng khởi kiên cường – cũng là nơi nuôi lớn cậu bé Phạm Thành Thông. Gia đình đồng chí là nông dân chân chất, cần cù, nhưng trong mỗi bữa cơm đạm bạc, trong từng câu chuyện sau giờ làm đồng áng, vẫn luôn rực cháy tình yêu quê hương, nỗi căm phẫn trước sự áp bức của thực dân và tay sai.

Năm 1954, khi Cách mạng đang ở cao trào, Phạm Thành Thông mới chỉ là một cậu bé 12 tuổi. Nhưng lửa Cách mạng đã bừng lên trong tâm hồn non trẻ ấy từ rất sớm. Cậu không chỉ được nghe chuyện đấu tranh của cha anh, mà nhiều lần được chứng kiến những trận càn, những vụ đốt phá, chứng kiến bà con bị bắt bớ, đánh đập. Những cảnh tượng ấy in sâu vào tâm trí, khiến cậu hiểu rằng quê hương mình cần một điều lớn lao hơn: cần những người dám đứng lên bảo vệ dân làng và mảnh đất này.

Một buổi chiều tháng Ba năm ấy, người cán bộ Mặt trận trong xóm ghé nhà. Ông nhìn cậu bé Thông bằng ánh mắt trìu mến:

– “Con nhỏ vậy mà nhanh nhẹn và gan lỳ. Có chịu giúp các chú làm liên lạc không?”

Câu hỏi ấy như châm ngòi cho một ước mơ đang nhen nhóm. Thông chỉ gật đầu, nhưng trong nụ cười trẻ thơ ấy là cả một lời hứa thầm lặng với quê hương.

Từ đó, cậu bé 12 tuổi trở thành người liên lạc giao liên – một công việc thầm lặng nhưng đầy hiểm nguy. Có những đêm, Thông chạy băng qua những vườn dừa tối om, ôm chặt vào ngực mảnh giấy nhỏ bọc trong tấm ni-lông, run lên vì lạnh, vì sợ, nhưng không một lần lùi bước. Mỗi lần giao được tin an toàn, cậu lại thấy lòng mình ấm lên, thấy mình trưởng thành hơn một chút.

Một lần, trong lúc vượt qua con rạch nhỏ để đưa tin, Thông bị lính dòm ngó. Cậu chỉ kịp nhào xuống bụi sậy ven bờ, ôm chặt bọc thư vào ngực, nín thở. Bọn lính lội qua rạch, giong giáo lùng sục, tiếng nước vỗ chan chát vào bùn. Cậu bé run lên bần bật, nhưng cắn răng chịu đựng. Nếu bị bắt, đồng chí đi cùng sẽ gặp nguy hiểm, và nhiệm vụ quan trọng sẽ thất bại.

Khi bọn lính rút đi, Thông bò ra khỏi bụi sậy, người đầy bùn đất và vết cào xước, nhưng mẩu thư vẫn nguyên vẹn. Anh cán bộ nhận thư nhìn cậu bé mà không nói nên lời. Ông chỉ vỗ nhẹ lên vai Thông:

– “Con giỏi lắm. Đất này cần những người như con.”

Những lời nói giản dị ấy đã theo đồng chí suốt cuộc đời.

2. Tập kết ra Bắc – trang sách mới của cuộc đời

Tháng 7 năm 1954, sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, hàng ngàn thiếu niên miền Nam được tập kết ra Bắc để học tập. Trong số đó có cậu bé Phạm Thành Thông. Đó là lần đầu tiên Thông rời mảnh đất quê nhà, rời hàng dừa, rời những con rạch nhỏ đầy kỷ niệm.

Tàu ra Bắc rung lên từng nhịp chậm rãi. Cậu nhìn từng mảng trời quê lùi xa, lòng nặng trĩu. Bên cạnh Thông là những đứa trẻ cùng trang lứa – cũng xa quê, cũng dạt dào nỗi nhớ. Các em nắm tay nhau, tự nhủ: “Mình đi để ngày mai trở về, để đất nước này không còn chiến tranh nữa.”

Từ năm 1956 đến 1965, Thông lần lượt học tập tại các Trường Học sinh miền Nam số 24 Hà Đông, số 23 Hải Phòng, số 25 Hà Đông, rồi đến Trường Bổ túc văn hóa Hải Dương và Trường Nghiệp vụ Trung ương Hà Nội. Đó là quãng thời gian vừa học tập, vừa rèn luyện lý tưởng cách mạng.

Ở Trường Miền Nam, các em học sinh sống như một đại gia đình. Thông luôn nhớ như in hình ảnh thầy quản sinh người Nghệ Tĩnh – dáng gầy, giọng nói sang sảng:

– “Các em là hạt giống quê nhà gửi ra. Phải học cho thật tốt để mai này mang tri thức về xây dựng đất nước.”

Những buổi tối sau giờ học, các em tụm lại hát những bài ca cách mạng, tiếng hát trong trẻo vang lên giữa sân trường, át cả tiếng gió rít của mùa đông miền Bắc. Có em khóc vì nhớ nhà, nhớ mẹ, nhưng trong nước mắt ấy là ý chí kiên cường của tuổi trẻ miền Nam.

Thông học giỏi, đặc biệt là môn toán và kế toán – điều sau này trở thành chuyên môn của đồng chí.

3. Những năm công tác đầu tiên

Năm 1965, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, đồng chí Phạm Thành Thông được phân công về Ty Thương nghiệp tỉnh Hòa Bình. Đó là một vùng núi phía Bắc, nơi đồng chí lần đầu trải nghiệm cuộc sống xa trường lớp.

Những ngày đầu công tác, Thông còn nhiều bỡ ngỡ. Nhưng với sự tận tụy và tinh thần học hỏi, đồng chí nhanh chóng hòa nhập cùng tập thể. Các anh lớn trong cơ quan thường kể:

– “Cậu Thông nhỏ người nhưng siêng năng, việc gì cũng làm tới nơi tới chốn.”

Trong chiến tranh chống Mỹ, Hòa Bình là địa bàn quan trọng, đặc biệt trong đảm bảo hậu cần. Đồng chí Thông tham gia quản lý, thu mua, phân phối hàng hóa, nhu yếu phẩm phục vụ chiến trường. Đó là công việc thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng.

Một kỷ niệm đồng chí luôn nhớ mãi: có lần đoàn xe vận chuyển hàng hóa đi công tác bị bom nổ làm hư nhiều thiết bị. Nghe tin, đồng chí Thông cùng đồng nghiệp tức tốc chạy đến, vừa cứu hàng, vừa giúp đưa những người bị thương ra nơi an toàn. Khói bom còn mờ mịt, tiếng người la hét, tiếng đất đá đổ rào rào, nhưng đồng chí vẫn bình tĩnh, kiên định. Lúc ấy, đồng chí mới nhận ra rằng: công tác kinh tế trong chiến tranh cũng đối mặt với biết bao hiểm nguy, chẳng khác gì nơi tuyến lửa.

4. Dấu chân trên đường công tác – từ Hòa Bình đến đồng bằng sông Cửu Long

Năm 1970–1973, đồng chí giữ chức Kế toán Trưởng tại Phòng Quản lý Vật tư dự trữ Nhà nước, Bộ Nội thương tỉnh Hòa Bình. Công việc nhiều áp lực, nhưng đồng chí chưa bao giờ lùi bước. Mỗi bảng số liệu, mỗi bản báo cáo đều thể hiện sự chính xác và trách nhiệm cao.

Năm 1973, đồng chí chuyển công tác về Trường Đại học Thương nghiệp Hà Nội. Tại đây, đồng chí vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu, được nhiều thế hệ sinh viên yêu quý. Những bài giảng kế toán của đồng chí được nhận xét là “dễ hiểu, thực tế và đầy nhiệt huyết”.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí lại tiếp tục lên đường – lần này về miền Nam, nơi quê hương đang mong chờ những người con tập kết trở về.

Từ 1978 đến 1981, đồng chí là giáo viên biệt phái Bộ Nội thương, công tác tại Trường Thương nghiệp tỉnh Cửu Long, đảm nhiệm vị trí Trưởng Bộ môn Kế toán – Tài vụ – Thống kê. Những năm tháng ấy vừa lạ lẫm, vừa thân thuộc. Được trở về miền Nam, đồng chí lại được nghe tiếng gió thổi qua hàng dừa, được thấy nắng ấm trên mặt sông, được nghe giọng nói phương Nam mà mình đã nhớ suốt mấy chục năm.

Có lần, trong buổi giảng, đồng chí hỏi lớp:

– “Trong các em, có ai đi học để sau này làm kế toán ở hợp tác xã, ở cơ quan nhà nước không?”

Một cậu học trò giơ tay đáp:
– “Dạ, em muốn làm để giúp ba má bớt khổ, để quê em phát triển hơn.”

Đồng chí nhìn em bằng ánh mắt xúc động. Chính đồng chí ngày xưa cũng mang một ước mơ giản dị như thế.

5. Những năm tháng đóng góp thầm lặng

Từ 1981 đến 1984, đồng chí làm Thư ký tổng hợp Ban lãnh đạo Sở Thương nghiệp tỉnh Cửu Long, rồi từ 1984 đến 1993 là Chuyên viên nghiên cứu kinh tế Ban Kinh tế Tỉnh ủy Vĩnh Long. Đây là giai đoạn đồng chí thể hiện rõ nhất năng lực chuyên môn và tầm nhìn về kinh tế.

Đồng chí thường kể rằng:
– “Làm kinh tế khó ở chỗ phải nghĩ cho dân, cho tỉnh, phải cân nhắc từng con số để không ai bị thiệt.”

Đồng nghiệp nhớ mãi hình ảnh đồng chí cặm cụi bên bàn làm việc, đèn dầu leo lét những ngày mất điện, hay những buổi trưa nắng chang chang vẫn đi cơ sở khảo sát thực tế. Với đồng chí, đất nước đổi mới hay không phần lớn nằm ở sự tận tâm của từng cán bộ.

Trong suốt quá trình công tác, đồng chí sống giản dị, chan hòa, luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác. Có lần, một cán bộ trẻ mới vào ngành hỏi đồng chí:

– “Chú Thông ơi, làm sao để trở thành người cán bộ tốt ạ?”

Đồng chí chỉ cười hiền:
– “Chỉ cần thật với dân, thật với mình. Mình làm việc bằng cái tâm thì dân thương, tổ chức tin.”

6. Những ngày hưu trí nhưng không nghỉ ngơi

Năm 1993, đồng chí nghỉ hưu tại Phường 4, TP Vĩnh Long, sinh hoạt tại Chi bộ Khóm 2. Nhưng “nghỉ hưu” với đồng chí không có nghĩa là dừng cống hiến.

Hằng tháng, đồng chí vẫn đều đặn dự họp chi bộ, đóng góp nhiều ý kiến xây dựng địa phương. Những lời nói của đồng chí luôn bình dị nhưng sâu sắc:

– “Đảng mạnh từ chi bộ. Chi bộ mạnh từ từng đảng viên.”

Người dân khu vực ai cũng yêu mến đồng chí – một cán bộ đã trải qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ lối sống giản dị, chân thật. Đồng chí không nói lời lớn lao, nhưng mỗi việc nhỏ đồng chí làm đều mang giá trị lớn: hòa giải mâu thuẫn trong xóm, vận động bà con chấp hành chủ trương, hỗ trợ người nghèo…

Đồng chí từng nói:
– “Mình đã đi qua chiến tranh, càng thấy quý hòa bình. Có hòa bình mới có cuộc sống tử tế cho dân.”

7. Một đời tận tụy – một tấm gương sáng

Trong 39 năm hoạt động cách mạng, hơn 30 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, đồng chí Phạm Thành Thông đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý:

• Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng

Nhưng hơn tất cả, phần thưởng lớn nhất của đồng chí chính là niềm tin yêu của nhân dân, của đồng chí, đồng đội.

Đồng chí ra đi năm 2019, để lại niềm tiếc thương sâu sắc. Nhưng hình ảnh người cán bộ bình dị, người thầy tận tụy, người đảng viên kiên trung vẫn mãi sống trong ký ức của bao thế hệ.

Hồi Kết

Cuộc đời đồng chí Phạm Thành Thông là hành trình dài của sự kiên trì, bản lĩnh và lòng yêu nước. Từ cậu bé giao liên ở Bến Tre, đến người học sinh miền Nam tập kết, rồi cán bộ kinh tế mẫu mực, người thầy tận tâm, và cuối cùng là đảng viên gương mẫu nơi khu dân cư – tất cả kết thành một câu chuyện đẹp, một tấm gương sáng ngời.

Câu chuyện về đồng chí không chỉ là dấu ấn của một thời, mà còn là nguồn động lực cho thế hệ trẻ hôm nay:
Sống có lý tưởng, cống hiến bằng cả trái tim, và luôn giữ trọn lòng trung thành với Đảng và Tổ quốc.