Bước chân qua cổng làng

Đó là một buổi chiều mùa hè năm 1975, ít lâu sau ngày đất nước thống nhất. Từ ga huyện, tôi đi bộ về làng. Chiếc ba lô đã sờn vai, bộ quân phục bạc màu vì nắng gió chiến trường, đôi dép cao su mòn gần hết gót. Nhưng hôm ấy tôi thấy mình đi nhẹ hơn bất cứ cuộc hành quân nào trước đó.

Con đường về quê quen thuộc mà cũng lạ lẫm vô cùng.

Hai bên đường, lúa đang thì con gái, gió thổi thành những làn sóng xanh mềm mại. Mùi bùn non, mùi rơm rạ và mùi khói bếp chiều quyện vào nhau — những mùi hương mà suốt những năm ở chiến trường tôi nhớ đến quay quắt.

Từ xa, tôi đã nhìn thấy cổng làng.

Cây đa đầu làng vẫn đứng đó, tán lá xòe rộng như cánh tay của quê hương. Chiếc cổng gạch cũ có chỗ đã rêu phong, có chỗ sứt mẻ theo năm tháng. Ngày tôi lên đường nhập ngũ, mẹ và em gái đã đứng tiễn tôi ở chính nơi này.

Tôi dừng lại rất lâu trước cổng làng.

Bao nhiêu ký ức ùa về cùng một lúc: buổi chăn trâu thuở nhỏ, những chiều tắm sông, tiếng trống trường, đêm trăng chơi đánh chuyền, và buổi sáng khoác ba lô ra đi khi mới ngoài đôi mươi.

Ngày ấy tôi không biết mình có còn trở về hay không.

Tôi đưa tay chạm nhẹ vào viên gạch cũ của cổng làng. Gạch mát lạnh. Tôi bỗng thấy sống mũi cay cay.

Đúng lúc ấy, có tiếng trẻ con reo lên:

— Bộ đội về! Bộ đội về rồi!

Mấy đứa nhỏ từ trong làng chạy ùa ra. Chúng nhìn tôi vừa tò mò vừa thích thú. Một đứa hỏi:

— Chú ở miền Nam mới về à?

Tôi cười gật đầu.

Tiếng reo của lũ trẻ làm cả làng như thức dậy. Người từ sân nhà, từ ngõ nhỏ, từ bờ ao bước ra nhìn. Có người nhận ra tôi trước, có người còn ngỡ ngàng.

Một bác hàng xóm kêu lớn:

— Thằng Dinh về rồi bà con ơi!

Tôi nghe tiếng gọi ấy mà tim nghẹn lại. Bao năm ở chiến trường, tôi là chiến sĩ, là đồng chí, là số hiệu đơn vị. Chỉ khi về đến cổng làng, tôi mới lại được gọi bằng cái tên của mình.

Tôi bước qua cổng làng.

Chỉ một bước chân thôi mà như bước qua cả một thời tuổi trẻ.

Con đường gạch dẫn vào xóm vẫn hẹp như xưa. Hàng cau trước nhà bác Tư vẫn cao vút. Tiếng gà gọi nhau trong vườn, tiếng chày giã cua vọng từ cuối xóm, tiếng mẹ gọi con vào ăn cơm… tất cả bình dị đến mức khiến tôi muốn đứng lại nghe thật lâu.

Rồi tôi nhìn thấy mẹ.

Mẹ đang đứng trước sân, tay còn cầm chiếc rổ rau. Mẹ nhìn tôi sững lại, như không tin vào mắt mình. Chiếc rổ rơi xuống đất, rau xanh vương khắp sân.

Tôi chỉ kịp gọi:

— Mẹ ơi!

Mẹ chạy lại ôm chầm lấy tôi. Tôi cảm nhận đôi vai mẹ gầy đi rất nhiều. Mẹ khóc không thành tiếng, chỉ siết chặt lấy tôi như sợ tôi lại đi mất.

Tôi cũng không ngăn được nước mắt.

Bao nhiêu năm bom đạn, bao nhiêu lần đối mặt với cái chết, tôi đã tự nhủ phải cứng rắn. Nhưng trong vòng tay mẹ, tôi lại thấy mình chỉ là đứa con của làng quê năm nào.

Chiều hôm ấy, bà con đến chật cả sân. Người hỏi chuyện chiến trường, người kể chuyện làng xóm, người chỉ nhìn tôi rồi cười, đôi mắt đỏ hoe.

Đêm xuống, tôi nằm trên chiếc chõng tre quen thuộc, nghe tiếng côn trùng ngoài vườn và tiếng sóng biển xa xa của quê Nghệ An. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi ngủ mà không cần ôm súng bên mình.

Bây giờ, mỗi lần đi qua cổng làng cũ, tôi vẫn dừng lại đôi chút.

Vì tôi hiểu rằng:

Người lính có thể đi rất xa qua núi rừng, sông biển và chiến tranh. Nhưng bước chân hạnh phúc nhất của cuộc đời vẫn là bước chân trở về, bước chân bình yên qua cổng làng quê mẹ sau những năm dài đất nước đợi chờ.