Cả hai cùng may

Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đất nước ta tạm bị chia làm hai miền. Ở miền Nam, một bộ phận cán bộ, chiến sĩ được tập kết ra Bắc, bộ phận còn lại bám trụ tiếp tục cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược và bè lũ tay sai bán nước. Từ đấu tranh vũ trang công khai chuyển sang đấu tranh chính trị bí mật, anh em có nhiều bỡ ngỡ. Từ cách ăn, mặc, đi đứng, nói năng… đều phải sửa đổi cho thích hợp. Đi đường phải có giấy tờ hợp pháp do chính quyền Ngô Đình Diệm cấp. Nhiều đồng chí phải làm giấy tờ giả nên phải học thuộc lòng.

Ông Ba Đ là một cán bộ quân sự được phân công ở lại hoạt động bí mật tại Mỹ Tho. Cơ sở cách mạng chuẩn bị cho ông Ba Đ một giấy căn cước tên một người dân có hộ khẩu, nhà cửa tại đây. Bình thường ông học thuộc vanh vách họ, tên, năm sanh, tên cha, mẹ, quê quán… Cơ sở đã thành công người bí mật đóng giả lính ngụy xét hỏi giấy tờ, ông đều trả lời rành rọt.

Ấy vậy mà một bận đang trên đường đi công tác, bất ngờ gặp mọt tên lính ngụy đi tuần tra, hắn kêu ông lại xét hỏi giấy tờ, căn cước. Ông đưa giấy cho hắn xem. Xem xong hắn hách dịch quát; “Ông già! Tên là gì?”. Câu hỏi đã được dự đoán và đã trải qua tập dượt. Nhưng không hiểu sao, lúc đó ông quên đứt không nhớ được gì cả, đứng như trời trồng. Đang chưa biết tính sao thì tên lính lại quát: “Tôi nói cho ông hay, ông là một Việt Cộng chính cống. Nhưng thôi, tôi trả lại cho ông đó, ông đi đi”.

Ông Ba Đ vội đút giấy vô túi, luồn nhanh vô vườn không dám ngó đầu lại. Hú vía.

Nhiều năm đã trôi qua, ông Ba Đ trải qua bao trận chiến đấu và đã là cán bộ cấp quân khu. Trong một hội nghị “Dũng sĩ diệt Mỹ” do quân khu tổ chức, tình cờ ông gặp lại người lính ngụy năm nào, nay đã giác ngộ trở về với cách mạng và là đại biểu của hội nghị này. Họ nhận ra nhau, tay bắt mặt mừng. Nhớ lại chuyện cũ, người “lính ngụy” đùa: “Bữa đó, tôi mà là ác ôn thì anh tiêu rồi”. Ông Ba Đ (vốn giỏi võ có tiếng) cũng không vừa đáp lại: “Phúc cho anh đó, bữa ấy, tôi đã định một phen sống chết với anh rồi đấy”. Họ cùng cười xòa: cả hai cùng may.