Ca trực giữa tiếng phản lực gầm rú

Tôi nghe câu chuyện này từ cụ Nguyễn Xuân Dinh, cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An, vào một đêm rất khuya. Ngoài sân chỉ còn tiếng côn trùng và gió nhẹ. Cụ nhìn lên khoảng trời tối rồi nói:

“Đời lính Trường Sơn có nhiều đêm thức trắng. Nhưng ca trực giữa tiếng phản lực gầm rú là ca trực mà tôi không bao giờ quên.”

Rồi cụ bắt đầu kể.

Đó là mùa khô năm 1974. Đơn vị anh Dinh đang đóng quân gần một trọng điểm giao thông trên tuyến Trường Sơn. Ban ngày máy bay đánh phá dữ dội, ban đêm bộ đội tranh thủ sửa đường, chuyển hàng và đưa xe vượt trọng điểm.

Tiểu đội anh được phân công trực cảnh giới từ nửa đêm đến ba giờ sáng.

Đêm ấy trời không trăng. Rừng tối đặc như mực. Chỉ có những đốm lân tinh lập lòe trên lớp lá mục và ánh đèn pin bọc giấy đỏ thỉnh thoảng lóe lên rồi tắt ngay.

Anh Dinh cùng anh Hòa ở Diễn Châu thay nhau quan sát phía thung lũng, nơi con đường Trường Sơn chạy qua dưới tán rừng.

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu dặn trước khi giao ca:

“Nghe tiếng máy bay phải báo ngay. Chậm vài phút là nguy cho đoàn xe.”

Ca trực bắt đầu trong sự im lặng căng thẳng.

Ngồi trên chòi cảnh giới dựng bằng tre, anh Dinh nghe rõ từng tiếng lá rơi, tiếng suối chảy xa và tiếng côn trùng rền rĩ. Đêm rừng yên đến mức người ta có thể nghe cả nhịp tim mình.

Cụ kể nhỏ:

“Những lúc yên nhất lại là lúc dễ lo nhất.”

Khoảng gần một giờ sáng, từ rất xa bỗng vọng lại một âm thanh trầm đục.

Anh Hòa ngẩng lên:

“Nghe thấy không?”

Anh Dinh gật đầu.

Âm thanh ấy lớn dần, kéo dài thành tiếng gầm quen thuộc của máy bay phản lực.

Hai người lập tức căng người lắng nghe.

Tiếng động cơ lúc đầu còn xa phía bên kia dãy núi, rồi nhanh chóng mạnh lên như đang lao thẳng về phía trọng điểm.

Anh Dinh chụp ống nghe điện thoại dã chiến, báo xuống sở chỉ huy:

“Có phản lực hướng tây bắc, độ cao thấp, đang vào gần.”

Đầu dây bên kia trả lời ngắn gọn:

“Đã rõ.”

Ngay sau đó, tín hiệu báo động truyền xuống tuyến đường.

Dưới thung lũng, những ánh đèn bịt kín của đoàn xe đang chuẩn bị vượt trọng điểm lập tức tắt phụt. Cả con đường chìm vào bóng tối hoàn toàn.

Cụ nói:

“Hồi đó chỉ cần báo sớm được vài phút là cứu được cả đoàn xe.”

Tiếng phản lực mỗi lúc một dữ dội. Không khí như rung lên theo từng đợt gầm rú.

Anh Dinh ép sát người vào thân cây bên chòi gác. Gió từ máy bay lướt qua làm tán lá rung mạnh.

Rồi chiếc đầu tiên lao qua.

Không nhìn thấy rõ thân máy bay, chỉ thấy một bóng đen xé ngang bầu trời và tiếng gầm như muốn xé toạc cả khu rừng.

Ngay sau đó là chiếc thứ hai.

Chúng lượn vòng trên trọng điểm như những con thú săn mồi.

Anh Hòa thì thào:

“Chắc chúng tìm xe.”

Không ai dám nói to hơn.

Dưới thung lũng, mọi thứ im phăng phắc. Xe đã dừng và ngụy trang dưới tán cây.

Máy bay quần thảo nhiều vòng rồi bất ngờ bổ xuống khu vực cách trọng điểm một đoạn. Tiếng bom nổ dội qua các vách núi, mặt đất rung lên từng chập.

Ánh chớp lóe lên phía xa rồi tắt ngay.

Khói và bụi bốc lên mờ mịt trong đêm.

Nhưng con đường nơi đoàn xe đang ẩn mình vẫn im lặng.

Cụ kể, giọng chậm rãi:

“Ngồi trên chòi gác mà nghe tiếng phản lực gầm trên đầu, tôi mới hiểu thế nào là giữ bình tĩnh.”

Bom nổ thêm vài đợt nữa rồi thưa dần.

Tiếng máy bay bắt đầu xa.

Hai người vẫn chưa rời vị trí. Quy định là phải chờ xác định máy bay rút hẳn mới được báo an toàn.

Khoảng mười phút sau, chỉ còn tiếng vọng rất mờ phía cuối dãy núi.

Anh Dinh cầm ống nghe:

“Phản lực đã rút hướng đông nam.”

Một lát sau, từ dưới tuyến đường vang lên tín hiệu ngắn.

Đoàn xe tiếp tục vượt trọng điểm.

Trong bóng tối, những chiếc xe tải lặng lẽ bò qua như những cái bóng. Không còi, không đèn, chỉ có tiếng động cơ được ghìm xuống thấp nhất.

Anh Hòa thở phào:

“Qua được rồi.”

Anh Dinh lúc ấy mới nhận ra lưng áo mình đã ướt đẫm mồ hôi dù đêm rất lạnh.

Ca trực còn gần một giờ nữa.

Hai người ngồi tựa lưng vào cọc tre, chuyền nhau bi đông nước chè đã nguội. Nước chè hơi chát nhưng làm cổ họng dịu lại sau những phút căng thẳng.

Anh Hòa cười nhỏ:

“Ở nhà chắc giờ này tao đang ngủ ngon.”

Anh Dinh nhìn xuống thung lũng tối đen rồi đáp:

“Còn ở đây mình canh cho cả đoàn xe ngủ yên.”

Cả hai cùng im lặng.

Tiếng suối lại vang lên như lúc đầu, như thể những tiếng phản lực vừa rồi chỉ là một cơn ác mộng thoáng qua.

Gần sáng, tiểu đội trưởng Hậu lên thay ca. Nghe báo đoàn xe đã qua an toàn, anh chỉ gật đầu:

“Tốt.”

Không có lời khen dài dòng.

Nhưng với những người lính trực đêm, một chữ “tốt” ấy đủ làm ấm lòng.

Nhiều năm sau, cụ Dinh vẫn nhớ rất rõ tiếng phản lực gầm rú trên đầu trong ca trực đêm ấy.

Tôi hỏi:

“Điều gì làm cụ nhớ nhất? Tiếng máy bay hay tiếng bom?”

Cụ lắc đầu:

“Là khoảnh khắc báo động xong rồi biết đoàn xe kịp tắt đèn.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trên Trường Sơn, có những chiến công không nhìn thấy bằng mắt thường. Một người lính thức giữa đêm, lắng nghe tiếng động cơ từ rất xa, báo sớm vài phút – việc ấy có thể giữ an toàn cho hàng chục chiếc xe và hàng trăm con người.

Ca trực giữa tiếng phản lực gầm rú không chỉ là nhiệm vụ cảnh giới. Đó là cuộc đấu trí thầm lặng giữa sự tỉnh táo của người lính và sức mạnh của chiến tranh hiện đại. Và trong những đêm không trăng của Trường Sơn, chính những người lính thức canh âm thầm ấy đã góp phần giữ cho mạch đường, mạch hàng và mạch sống của chiến trường không bao giờ bị cắt đứt.