Cách đánh của pháo binh là: pháo đánh hiệp đồng và pháo đánh độc lập

Trải qua quá trình chiến đấu, bộ đội pháo binh đã rút ra một bài học là không thể lấy lực chọi với lực mà phải thắng chúng bằng lối đánh, cách đánh (mưu kế), bằng thế trận pháo binh nhân dân, pháo binh ba thứ quân và đã sáng tạo ra hai cách đánh độc đáo: đánh độc lập và đánh hiệp đồng. Trong Hội thảo khoa học quân sự pháo binh tháng 6 năm 1986, Đại tướng Hoàng Văn Thái đã phát biểu: "Khác hẳn với hoạt động của pháo binh trong những cuộc chiến tranh quy ước thường đọ sức chủ yếu giữa hai lực lượng quân đội tham chiến; pháo binh ta đã tạo ra nhiều cách đánh rất phong phú có cả những cách đánh chưa hề có tiền lệ nhất là hai cách đánh rất phổ biến và có hiệu quả là đánh hiệp đồng và đánh độc lập...". Hai lối đánh này đã hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong từng tình huống cụ thể trên từng chiến trường của từng thời kỳ cách mạng. Song xét cho cùng, về toàn cục thì lối đánh hiệp đồng vẫn là chủ yếu, còn lối đánh độc lập là hết sức quan trọng.

Pháo đánh độc lập

Đánh độc lập của pháo binh được nảy sinh từ phương thức tác chiến của chiến tranh nhân dân, của chiến tranh du kích, vì yêu cầu lối đánh này là sử dụng pháo luồn sâu đánh hiểm, lấy ít thắng lớn, lấy yếu đánh mạnh, tạo ra một thế trận tiến công rộng khắp ở mọi nơi. Hiệu quả của cách đánh này là dùng một số pháo đạn ít mà sát thương và phá hủy lớn sinh lực và phương tiện chiến tranh hiện đại của địch, buộc quân địch luôn bị động có lúc phải thay đổi cả thế bố trí quân sự.

Để đánh độc lập tốt là phải dựa vào dân, nên lực lượng tham gia đánh độc lập thường là pháo của bộ đội địa phương, pháo của dân quân du kích hoặc cũng có thể là đơn vị pháo chủ lực được trang bị và huấn luyện chuyên trách với lối đánh độc lập đảm nhiệm.

Lối đánh này có thể diễn ra theo từng trận đánh riêng lẻ hoặc có lúc tổ chức thành từng đợt tập kích hỏa lực mang tính chiến lược hoặc chiến dịch. Lối đánh này cũng có thể là một nhiệm vụ hỏa lực mang tính chiến dịch được giao trong, trước hoặc sau mỗi chiến dịch như đánh phá hệ thống pháo địch, sân bay sở chỉ huy địch hoặc đánh vào đội hình địch đang tập kết...

Pháo đánh hiệp đồng

Tác chiến hiệp đồng binh chủng là phương thức tác chiến chủ yếu của các binh đoàn chủ lực. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, quân và dân ta đã tiến hành khoảng 100 chiến dịch lớn nhỏ, bộ đội pháo binh cũng đã từng tham gia dưới các mức độ khác nhau trong hầu hết các chiến dịch đó. Lực lượng pháo tham gia chiến dịch bao gồm cả pháo binh và súng cối, pháo xe kéo và pháo mang vác, pháo chủ lực và pháo địa phương, pháo cơ động và pháo tại chỗ, các đơn vị pháo đều hoàn thành nhiệm vụ tác chiến mà người chỉ huy chiến dịch giao, trong đó có nhiều chiến dịch đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Qua 30 năm chiến đấu, pháo binh đã có mặt trong các loại hình chiến dịch như:

Chiến dịch tiến công

Trong nhiều chiến dịch tiến công, nếu đem so sánh số đầu khẩu pháo tham gia giữa ta và địch thì có nhiều chiến dịch số pháo của ta còn ít hơn địch, nhưng do nghệ thuật dùng pháo của ta cùng với việc nắm thời cơ để có thể tập trung ưu thế đánh vào cái mạnh nhất thời của địch như: hệ thống trận địa pháo, cối địch; hệ thống công sự hỏa điểm trên hướng cửa mở; hệ thống sở chỉ huy chủ yếu của địch; hệ thống sân bay; nơi địch đang tập kết lực lượng... Kế hoạch hỏa lực của các chiến dịch tiến công thường gồm hai giai đoạn: giai đoạn hỏa lực chuẩn bị tiến công và giai đoạn chi viện tiến công.

Trong tác chiến hiệp đồng các chiến dịch tiến công quy mô càng lớn thì vai trò pháo xe kéo nhất là pháo bắn với cự ly xa, uy lực đạn lớn càng phát huy đầy đủ tác dụng của nó.