Cách mạng bắt đầu từ hạt gạo

Có những người không đứng ở trung tâm của lịch sử. Họ chỉ chạy — chạy qua rừng, qua đêm tối, chạy để tin tức đến đúng nơi đúng lúc. Không ai nhắc tên họ trong sách giáo khoa. Nhưng nếu không có họ, cách mạng có thể đã lỡ nhịp.

Cựu chiến binh Lê Vương là một người như thế.

Sinh năm 1927 tại Hà Cối (nay thuộc xã Quảng Hà, tỉnh Quảng Ninh), lớn lên trong gia đình có truyền thống cách mạng, ông Lê Vương tham gia kháng chiến từ đầu năm 1945 khi mới ngoài mười tám tuổi. Nhiệm vụ của ông là làm liên lạc cho Ban Chỉ đạo miền Đông — mang tin tức qua các tuyến địch kiểm soát, không được chậm, không được sai. Một sai sót nhỏ có thể khiến cả một kế hoạch đổ vỡ, cả một nhóm cán bộ bị lộ.

Khi Nhật đảo chính Pháp tháng 3/1945, ông cùng đồng đội tham gia phá kho thóc của Nhật, phân phát lương thực cho dân đói — lần đầu tiên ông hiểu rằng cách mạng không chỉ là chính trị, mà là cơm gạo, là sự sống của người dân ngay trước mắt. Sau đó ông nhập ngũ vào Trung đoàn 98, đóng quân tại Chiến khu Đông Triều (nay thuộc TP Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh).

Rồi mùa thu năm 1945 đến. Ngày 19/8, tin thắng lợi từ Hà Nội truyền về — cả đơn vị vỡ òa, có người hét to, có người chỉ đứng yên để nước mắt tự chảy. Đêm trước ngày 2/9, khi hay tin Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đọc Tuyên ngôn Độc lập, không ai ngủ được — không phải vì lo lắng, mà vì háo hức với cảm giác chỉ có một lần trong đời.

Hơn tám mươi năm qua, ông Lê Vương vẫn sống ở phố Nguyễn Du, xã Quảng Hà (thị trấn Quảng Hà cũ, huyện Hải Hà). Khi được hỏi về những ngày tháng Tám, ông không kể chiến công — ông chỉ nói một câu, rõ ràng và không do dự: "Đó là nhờ ánh sáng của Đảng soi đường, dẫn lối cho cả dân tộc đi đến thắng lợi."

Lời của người mười tám tuổi chạy tin giữa đêm tối, nay đã thành ông lão đầu bạc — vẫn giữ nguyên một niềm tin, vẹn toàn qua tám mươi năm.