Cách mạng Tháng Tám 1945 và di sản xây dựng thể chế cho thời đại mới

Cách mạng Tháng Tám 1945 và di sản xây dựng thể chế cho thời đại mới

Tháng 8 năm 1945, lịch sử Việt Nam bước sang một trang mới. Sau nhiều năm đấu tranh giành độc lập, thời cơ cách mạng xuất hiện khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, bộ máy chính quyền do Nhật dựng lên ở Đông Dương rơi vào khủng hoảng.

Từ những ngày giữa tháng 8, không khí cách mạng lan rộng khắp đất nước. Tại nhiều địa phương, nhân dân đồng loạt đứng lên giành chính quyền. Những đoàn người mang cờ đỏ sao vàng xuống đường, cùng công nhân, nông dân, thanh niên và các tầng lớp nhân dân khác tham gia tổng khởi nghĩa.

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, nhân dân Hà Nội giành chính quyền. Những ngày tiếp theo, chính quyền cách mạng lần lượt được thiết lập ở nhiều tỉnh, thành. Huế giành chính quyền ngày 23 tháng 8, còn Sài Gòn ngày 25 tháng 8. Chỉ trong một thời gian ngắn, chính quyền về tay nhân dân trên phạm vi cả nước.

Sáng 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nhưng giành được chính quyền mới chỉ là bước khởi đầu.

Đất nước khi ấy đứng trước vô vàn khó khăn: nạn đói, nạn mù chữ, tài chính thiếu thốn, bộ máy nhà nước còn non trẻ, trong khi nhiều lực lượng bên ngoài tìm cách can thiệp. Chính quyền cách mạng phải nhanh chóng xây dựng một nhà nước mới, tạo nền tảng pháp lý và thể chế để bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Một trong những dấu ấn quan trọng là cuộc Tổng tuyển cử ngày 6 tháng 1 năm 1946. Nhân dân lần đầu tiên trực tiếp tham gia bầu ra Quốc hội của nước Việt Nam mới. Sau đó, Hiến pháp năm 1946 được Quốc hội thông qua, đặt nền móng pháp lý cho tổ chức và hoạt động của Nhà nước.

Giữa những gian khó ấy, thế hệ lãnh đạo đầu tiên của nước Việt Nam độc lập hiểu rằng một quốc gia muốn phát triển bền vững không chỉ cần lòng yêu nước mà còn cần một bộ máy nhà nước có kỷ cương, pháp luật, trách nhiệm và được nhân dân ủng hộ.

Câu chuyện của Cách mạng Tháng Tám vì thế không chỉ dừng lại ở những ngày tháng sôi nổi giành chính quyền. Một di sản quan trọng còn được để lại là bài học về xây dựng thể chế từ rất sớm, bảo đảm độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của nhân dân và sự vận hành của một nhà nước có tổ chức.

Ngày nay, khi đất nước bước vào thời đại mới, những bài học từ năm 1945 vẫn gợi nhắc nhiều điều có giá trị: lấy nhân dân làm nền tảng, xây dựng pháp luật minh bạch, tổ chức bộ máy hiệu quả, đề cao trách nhiệm của người thực thi công vụ và luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết.

Từ mùa thu năm 1945 đến hôm nay, đất nước đã trải qua một chặng đường rất dài. Những con người làm nên Cách mạng Tháng Tám đã trao lại cho các thế hệ sau không chỉ một nền độc lập, mà còn một bài học lớn: giành được chính quyền là để xây dựng một quốc gia mạnh, có trật tự, có pháp luật và vì cuộc sống của nhân dân.

Di sản cho thời đại mới

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vì vậy có thể được nhìn nhận qua hai giá trị lớn: giá trị của độc lập dân tộc và giá trị của xây dựng thể chế quốc gia.

Trong thời đại mới, tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện qua khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, với hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân được tôn trọng.

Mùa thu năm 1945 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc. Và di sản lớn nhất của mùa thu ấy không chỉ nằm trong những ngày Tổng khởi nghĩa, mà còn trong ý chí xây dựng một quốc gia độc lập, có thể chế vững mạnh và có tương lai lâu dài.