CẢM XÚC VÀ KỶ NIỆM CỦA TÔI VỚI TRUNG ĐOÀN 174 CAO BẮC LẠNG

Tôi về trung đoàn 28 (Lạng Sơn) từ 3/1949 làm tiểu đoàn phó tiểu đoàn chủ lực tỉnh (phiên hiệu 386, sau đổi thành 249). Từ 19/8/1949, tiểu đoàn được điều về thành lập Trung đoàn 174 (Cao Bắc Lạng), trung đoàn chủ lực mạnh đầu tiên trực thuộc Bộ Tổng chỉ huy.

Nghiễm nhiên, tôi được là một thành viên đầu tiên của trung đoàn Cao Bắc Lạng.

Thời gian chiến đấu trong đội hình trung đoàn tương đối ngắn (3 năm là cán bộ phó: 19/8/1949 đến 10/1951; 2 năm là tham mưu phó trung đoàn: 1/1951 đến 3/1952).

Tôi là cán bộ cơ quan (trợ lý các chiến liên khu I) được ra đơn vị chiến đấu để học hỏi trưởng thành. Ngay năm đầu khi trung đoàn mới thành lập ra quân đã có nhiều trận thắng liên tiếp. Thật là may mắn và hạnh phúc cho bản thân có dịp được rèn luyện trong chiến đấu.

1. Tôi rất tự hào được chiến đấu dưới lá cờ của Trung doàn Cao Bắc Lạng

Một trung đoàn mới thành lập được 15 ngày:

Ra quân trận đầu thắng lợi ròn rã bằng một trận phục kích tiêu diệt 96 xe/trong 130 chiếc xe địch - diệt và bắt 217 lính Âu Phi, bắt 23 trong đó có tên quan tư Đuymêgliô, thu trên 100 súng, 5000 lít xăng dầu.

Đó là trận Bông Lau - Lũng Phầy lần 4 được Bộ công nhận là 1 trong 3 trận phục kích lớn tiêu diệt xuất sắc của toàn quân trong kháng chiến chống Pháp¹ .

- Liên tiếp trong 1 tháng từ 3/9 - 2/10/1949 bằng 3 trận phục kích (Bông Lau - Lũng Phầy 3/9 + Bản Nầm 15/9/1949 - Bố Củng - Lũng Vài 2/10/1949) đã chặt đứt hẳn con đường số 4 từ Na Sầm lên Cao Bằng - Địch không dám đi đường bộ mà phải tiếp tế bằng đường không.

- Từ 18/12/1950, trung đoàn chặn đánh chừng hơn 1 vạn tên tàn quân Tưởng thuộc các sư 19 và 119 tràn vào Sóc Giang (Hà Quảng) diệt 5000 tên. Sau đó, trung đoàn liên lạc được với giải phóng quân Trung Quốc - Hai bên bủa vây buộc 4000 tên địch khác phải hạ vũ khí đầu hàng.

Chiến thắng tàn quân Tưởng đã góp phần khai thông Biên giới, vun trồng tình đoàn kết giữa quân đội 2 nước Việt Trung, giáng một đòn mạnh vào tinh thần quân Pháp vốn đã hoang mang - nay lại càng thêm rệu rã.

- Mười tháng sau khi thành lập, trung đoàn 174 tiêu diệt Đông Khê ngày 25/5/1950. Trận đánh kéo dài từ 6 giờ sáng 25/5 đến 3 giờ 26/5. Ta diệt và bắt sống 400 tên địch, phá 3 khẩu 75 ly, thu 2 khẩu 105 ly. Ta hy sinh 50, bị thương 80.

Ngày 30/5 trung đoàn nhận được điện khen của Bộ: "Trận Đông Khê là một trận tiêu diệt lớn nhất từ đầu 1950 đến giờ. Nó chứng tỏ một lần nữa tinh thần anh dũng của cán bộ đường số 4".

Trong lịch sử QĐNDVN, trận Đông Khê I được đánh giá:

"Đây là một trận đánh công sự vững chắc lớn cấp trung đoàn có hiệp đồng bộ pháo, đồng thời là trận tiêu diệt xuất sắc của bộ đội ta lúc này".

Trận đánh Đông Khê lần I có khuyết điểm là làm mất yếu tố bất ngờ về chiến dịch (vì Đông Khê nằm trong dự kiến của Bộ khi mở chiến dịch Biên giới 9/1950).

Nhưng mặt khác, trận đánh Đông Khê I cũng giúp Bộ khẳng định được 2 vấn đề trước khi mở chiến dịch Biên giới. Đó là:

a. Một trung đoàn bộ binh được pháo binh chi viện, có cách đánh thích hợp, được chuẩn bị chu đáo, hoàn toàn có khả năng tiêu diệt được vị trí kiên cố do một tiểu đoàn địch đóng giữ.

b. Bộ đánh giá được đúng và chính xác vị trí Đông Khê.

Đông Khê là điểm xung yếu trong hệ thống Biên giới của giặc. Cứ điểm Đông Khê bị diệt, địch khác nào như con thú bị què cẳng, nhất định phải lồng lộn lên phản ứng, tìm mọi cách chiếm lại để giữ Cao Bằng hoặc đón quân Cao Bằng rút về. Ta sẽ dàn quân ở những nơi do ta lựa chọn, bủa lưới thép săn thú vào tròng.

Chiến dịch Biên giới mở màn bằng trận Đông Khê II ngày 16/9/1950 diễn ra đúng như vậy.

Tôi năm nay đã 78 tuổi, quỹ thời gian ở lại để được dự kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống của Trung đoàn chẳng còn. Vì vậy, nhân dịp được dự kỉ niệm 55 ngày truyền thống, tôi xin cảm ơn trung đoàn CBL đã cho tôi có dịp được trả nghĩa Bác Hồ, được có mòn quà tình nghĩa tặng thầy hiệu trưởng Hoàng Đạo Thúy, thầy hiệu trưởng đầu tiên trong đời binh nghiệp của tôi, và cho tôi có cơ hội được về chiến đấu ở vùng Kinh Bắc quê tôi.

55 năm đã qua đi. Nhân dịp kỷ niệm ngày truyền thống của trung đoàn Cao Bắc Lạng, nhắc lại chuyện năm đầu ra quân thắng lợi tôi vẫn còn thấy tự hào. Thật hiếm có trung đoàn nào có thành tích tương tự.