Cánh chim đầu đàn của phong trào học sinh, sinh viên

Trong suốt chiều dài hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước oanh liệt của dân tộc Việt Nam, tinh thần kiên cường đấu tranh bất khuất và lòng dũng cảm vô song đã trở thành thứ vũ khí tối cao giúp một quốc gia nhỏ bé đập tan mọi xiềng xích của những đế quốc sừng sỏ nhất hành tinh. Ý chí sắt đá ấy không chỉ rực cháy nơi chiến trường khói lửa sa trường, mà nó còn len lỏi, sục sôi ngay trong lòng đô thị bị chiếm đóng, biến những lớp học thành trận địa và những người học trò thư sinh thành những chiến sĩ cảm tử. Giữa bầu không khí ngột ngạt nhưng đầy kiêu hùng của Sài Gòn những năm đầu thập niên 50, Trần Văn Ơn nổi lên như một tượng đài bất tử, một biểu tượng rực rỡ nhất cho lòng yêu nước nồng nàn và khí phách hiên ngang của tuổi trẻ nước nhà. Đứng trước lưỡi lê và họng súng tàn bạo của kẻ thù thực dân, người thiếu niên ấy không hề nao núng, lấy thân mình làm lá chắn bảo vệ đồng đội, để rồi tạc vào không gian một dáng đứng lẫm liệt, một tấm lòng son sắt mà sau này thơ ca vẫn mãi ngợi ca, lay động tâm can bao thế hệ:

"Anh bước tiên phong dẫu biết hiểm nguy,
Chắn đạn thù cho bạn giữ bước đi.
Tuổi mười tám gửi thân vào lòng đất,
Hồn nước ngàn năm mãi khắc ghi."

Lòng quả cảm vô bờ bến ấy của anh không phải ngẫu nhiên mà có, mà nó được nuôi dưỡng, kết tinh từ chiếc nôi của một gia đình giàu truyền thống cách mạng tại mảnh đất miền Tây trù phú – xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo, có người cha là một viên chức bậc thấp và các anh chị em đều sớm dấn thân vào con đường kháng chiến hiểm nguy, từ nhỏ Trần Văn Ơn đã thấu hiểu nỗi nhục mất nước và thấm nhuần tư tưởng tự do. Khi rời quê hương lên Sài Gòn học tập, anh đã mang theo ngọn lửa yêu nước âm ỉ ấy vào dưới mái trường Trung học Pétrus Ký (ngày nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) – nơi tụ hội của những trí thức yêu nước và cũng là cái nôi phong trào học sinh, sinh viên nội thành lúc bấy giờ. Tại đây, anh đã cống hiến trọn vẹn những năm tháng thanh xuân đẹp nhất, trở thành linh hồn của các cuộc bãi khóa, biểu tình chống áp bức, cho đến lúc anh ngã xuống vào ngày 9 tháng 1 năm 1950 lịch sử khi vừa tròn mười tám tuổi xuân. Sự hy sinh anh dũng của Trần Văn Ơn không hề là một sự kết thúc, mà trái lại, nó đã châm ngòi cho một làn sóng căm hờn cuộn trào, biến tên tuổi anh thành ngọn đuốc soi đường cho phong trào học sinh sinh viên toàn quốc. Để tri ân người con ưu tú của tổ quốc, ngày nay, tên của anh đã trang trọng được đặt cho rất nhiều ngôi trường trên khắp mọi miền đất nước, tiêu biểu như Trường Trung học cơ sở Trần Văn Ơn tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi các thế hệ học trò hôm nay vẫn đang ngày ngày học tập dưới bóng mát hào hùng của người anh hùng đi trước. Nhìn lại cuộc đời, lý tưởng và sự hy sinh cao đẹp của Trần Văn Ơn, chúng ta không chỉ nghiêng mình thấu kính trước một tiểu sử oanh liệt, mà còn tự ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong việc giữ gìn và phát huy ngọn lửa kiên cường của dân tộc.