Cánh Chim Sơn Ca Của Núi Rừng Trường Sơn Và Phát Súng Bắn Rơi Thần Sấm

Trong lịch sử kháng chiến vĩ đại của dân tộc, sức mạnh của chiến tranh nhân dân không chỉ bắt nguồn từ những binh đoàn chủ lực, mà còn được khơi dậy từ từng buôn làng, từng ngọn núi, con suối. Tại thung lũng A Lưới (Thừa Thiên Huế) mù sương, có một người con gái dân tộc Pa Cô nhỏ bé nhưng đã trở thành nỗi khiếp đảm của không quân Mỹ. Nữ anh hùng Hồ Kan Lịch – nữ anh hùng đầu tiên của lực lượng vũ trang dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn – đã ghi tên mình vào lịch sử bằng chiến công dùng súng bộ binh bắn rơi máy bay Mỹ. Sống qua những ngày tháng ác liệt nhất của bom đạn rải thảm, bà trở thành một nhân chứng sống rực rỡ, một biểu tượng tự hào của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Hồ Kan Lịch sinh năm 1943 tại bản A Lưới, xã Hồng Tiến (nay thuộc huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế). Đồng bào Pa Cô quê hương bà vốn bao đời sống hiền hòa với nương rẫy, thú rừng. Thế nhưng, khi đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh, thung lũng A Lưới bị biến thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất, bởi nơi đây nằm trên trục đường mòn Hồ Chí Minh huyết mạch. Máy bay địch quần thảo ngày đêm, rải bom Napan đốt cháy rụi những cánh rừng, rải chất độc da cam làm trụi lá những nương ngô. Tận mắt chứng kiến cảnh buôn làng bị thiêu rụi, người thân chết dưới hố bom, cô gái Pa Cô Kan Lịch mang trong lòng ngọn lửa căm thù giặc sâu sắc.

Năm 1961, khi mới 18 tuổi, Hồ Kan Lịch xung phong gia nhập đội du kích xã. Dù vóc dáng nhỏ bé, gầy gò, chưa đầy 45kg, nhưng bà lại có một sức mạnh dẻo dai phi thường của con người sinh ra từ đại ngàn. Bà vừa tham gia vận chuyển lương thực, đạn dược tiếp tế cho bộ đội chủ lực, vừa trực tiếp cầm súng đánh giặc bảo vệ buôn làng. Kan Lịch nổi tiếng với tài bắn súng bá đớn (một loại súng trường) rất chuẩn xác, lại có khả năng luồn lách qua rừng sâu núi thẳm, thoắt ẩn thoắt hiện như một bóng ma khiến quân địch đồn trú trong khu vực luôn phải dè chừng.

Chiến công lẫy lừng nhất làm nên tên tuổi của Hồ Kan Lịch diễn ra vào giữa năm 1964. Lúc bấy giờ, quân đội Mỹ bắt đầu áp dụng chiến thuật "trực thăng vận", sử dụng hàng đàn trực thăng UH-1 và máy bay phản lực để đổ quân, càn quét và bắn phá các mục tiêu của ta trên dãy Trường Sơn. Những cỗ máy bay bọc thép xả đạn đại liên xối xả xuống các sườn đồi, gây rất nhiều thương vong cho quân và dân ta.

Không cam chịu nhìn máy bay giặc lộng hành, Kan Lịch nung nấu ý định phải bắn rơi bằng được thứ "chim sắt" tàn ác đó. Bà bí mật theo dõi quy luật hoạt động của trực thăng Mỹ, nhận thấy chúng thường hạ thấp độ cao khi chuẩn bị đổ quân hoặc khi quan sát dọc theo sườn núi để tìm kiếm mục tiêu. Bà xin cấp trên cho phép tổ chức một tổ du kích đón lõng máy bay địch bằng súng trường bộ binh. Nhiều người ái ngại, bởi dùng súng trường bắn máy bay chẳng khác nào "châu chấu đá xe". Nhưng Kan Lịch kiên quyết: "Nó bay thấp thì súng gì trúng cũng phải rớt!".

Vào một buổi sáng, tiếng gầm rít chát chúa của động cơ xé toạc sự tĩnh lặng của núi rừng A Lưới. Một tốp trực thăng Mỹ ầm ầm lao tới, quần thảo trên ngọn đồi gần bản, chuẩn bị hạ độ cao dọn bãi đổ quân. Hồ Kan Lịch cùng tổ du kích đã nấp sẵn dưới một hố bom cũ, ngụy trang kỹ bằng lá cây rừng. Cơn gió lốc từ cánh quạt trực thăng quạt mạnh làm cây cối ngả nghiêng, đất đá bay ràn rạt.

Khi chiếc trực thăng bay lướt qua khoảng trống ngay trên đỉnh đầu, cự ly chỉ còn chưa đầy 100 mét, Kan Lịch bình tĩnh tì vai gác súng lên bờ đất. Qua khe ngắm của khẩu súng trường bán tự động, bà theo dõi đường bay của chiếc máy bay, đón lõng vị trí buồng lái. Bất chấp tiếng ồn đinh tai nhức óc và những loạt đạn đại liên của địch bắn xối xả xuống sườn đồi, bà dồn toàn bộ sự tập trung, nín thở, xiết cò. Đoàng! Đoàng! Đoàng! Ba phát đạn đanh gọn vang lên. Bằng độ chính xác đến mức kinh ngạc, những viên đạn súng trường đã xuyên thủng kính buồng lái, hạ gục tên phi công địch. Chiếc trực thăng lảo đảo, mất lái, nhả khói đen kịt rồi đâm sầm xuống sườn núi, nổ tung. Bọn giặc trên các máy bay còn lại hoảng hồn kéo cao đội hình tháo chạy.

Chiến công dùng súng bộ binh bắn rơi trực thăng Mỹ của nữ du kích Pa Cô Hồ Kan Lịch đã gây chấn động toàn bộ chiến trường Trị - Thiên, trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn cho phong trào thi đua "bắn máy bay địch bằng súng bộ binh" lan rộng khắp miền Nam. Không chỉ bắn rơi máy bay, trong suốt những năm tháng kháng chiến, Kan Lịch còn trực tiếp tham gia và chỉ huy 49 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt hàng chục tên địch, bảo vệ vững chắc bản làng và tuyến đường hành lang chiến lược.

Năm 1967, Hồ Kan Lịch vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đặc biệt, bà nhiều lần được vinh dự gặp Bác Hồ, được Bác tặng đồng hồ và dặn dò phải giữ vững ý chí cách mạng. Sống sót bước ra khỏi cuộc chiến tranh khốc liệt, bà tiếp tục cống hiến xây dựng quê hương. Hôm nay, ở tuổi ngoài 80, nữ Anh hùng Hồ Kan Lịch vẫn sống tại A Lưới. Bà là nhân chứng sống vĩ đại nhất của đồng bào Pa Cô, là "bảo tàng sống" rực rỡ trên đại ngàn Trường Sơn. Mỗi khi có đoàn khách hay thanh niên đến thăm, bà lại mặc trang phục dân tộc, mang kỷ vật ra kể cho mọi người nghe về những ngày "đánh Mỹ đến cùng". Sự hiện diện của bà là bài học sống động nhất về tinh thần quật cường, không khuất phục của phụ nữ Việt Nam.