Cánh Nhạn Đầu Sóng

Vào những năm đầu thập niên 1930, Sài Gòn nằm dưới ách thống trị ngột ngạt của thực dân Pháp. Giữa bầu không khí đen tối ấy, một người mật thám Pháp khét tiếng tên là Le Grand đang điên cuồng lùng sục các chiến sĩ cộng sản.

Ngày 8 tháng 2 năm 1931, tại một buổi mít tinh chớp nhoáng của sưu tầm thanh niên yêu nước ở Sài Gòn, kẻ thù ập đến. Để bảo vệ cho đồng chí của mình đang diễn thuyết, một chàng trai mới bước sang tuổi 17 đã không ngần ngại rút súng bắn chết tên thanh tra mật thám ngay giữa phố đông. Chàng trai ấy là Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng).

Sau phát súng quả cảm, anh bị địch bủa vây và bắt giữ. Trong xầm tối của bốt Catina, thực dân Pháp dùng những hình tra dã man nhất hòng khuất phục người thiếu niên có vóc dáng nhỏ nhắn. Chúng tra điện, dùng đòn roi nát thịt da, nhưng cái chúng nhận lại chỉ là đôi mắt kiên định và thái độ bất hợp tác. Khi chúng dùng cả danh vọng và tiền tài để dụ dỗ anh khai ra tổ chức, anh Trọng chỉ mỉm cười khinh bỉ.

Suốt những tháng ngày bị giam cầm, căn phòng giam chật hẹp không làm nản lòng người chiến sĩ trẻ. Anh biến nhà tù thành trường học, dạy chữ cho những người tù khác, cất cao lời ca cách mạng khiến những tên cai ngục cũng phải kiêng dè. Người ta gọi anh là "ông Nhỏ" với một sự tôn kính đặc biệt.

Tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình để kết án tử hình anh. Trước tòa án thực dân, một luật sư người Pháp bào chữa cho anh cố tình xin giảm án bằng cách nói rằng anh còn quá nhỏ, hành động bồng bột và chưa ý thức được việc mình làm. Ngay lập tức, anh Lý Tự Trọng đứng phắt dậy, dõng dạc ngắt lời:

"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi duyệt làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

Lời tuyên ngôn đanh thép ấy như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt chính quyền thực dân, đồng thời trở thành ngọn hải đăng soi sáng cho lý tưởng của toàn bộ thế hệ trẻ Việt Nam lúc bấy giờ.

Đêm ngày 20, rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, giặc Pháp hèn nhát lén lút dựng máy chém ở góc khám lớn Sài Gòn để hành quyết anh. Khi bước lên đài bạt mạng, anh Lý Tự Trọng không một chút sợ hãi. Anh ngẩng cao đầu nhìn bầu trời đêm, lấy giọng hát vang bài Quốc tế ca. Tiếng hát của anh trầm hùng, xuyên qua những bức tường đá lạnh lẽo của nhà tù, lay động trái tim của những người đồng chí còn đang bị giam cầm.

Lưỡi dao máy chém hạ xuống, cắt đứt sự sống của người anh hùng ở tuổi 17, nhưng nó bất lực trong việc dập tắt ngọn lửa cách mạng mà anh đã mồi lên. Cánh nhạn ấy đã ngã xuống trước bình minh, nhưng đã mở đường cho cả một đàn chim én bay lên, làm nên mùa xuân độc lập cho đất nước.