CẢNH XÁC NGƯỜI LA LIỆT TRÊN ĐƯỜNG PHỐ
Những con đường Hồng Gai trong ký ức nhân chứng không chỉ là lối đi, mà là nơi cái chết hiện diện mỗi ngày, biến phố phường thành bức tranh tang tóc ám ảnh suốt đời người.
Phùng Ngọc Hùng không thể nhớ chính xác mình đã nhìn thấy bao nhiêu xác người nằm bên đường trong những ngày đói khát ấy. Ông chỉ biết rằng, hình ảnh ấy lặp đi lặp lại đến mức trở thành một phần quen thuộc của đời sống thường nhật. Ra khỏi nhà, đi vài bước, là có thể bắt gặp một thân người nằm co quắp, bất động, bên vệ cỏ hay sát mép đường.
Ban đầu, mỗi cái xác đều gây cho cậu bé Hùng nỗi sợ hãi tột cùng. Ông nhớ cảm giác tim mình thắt lại, chân run rẩy, không dám nhìn lâu. Nhưng rồi, khi cảnh tượng ấy diễn ra hằng ngày, nỗi sợ dần chuyển thành sự tê dại. Không phải vì con người trở nên vô cảm, mà vì đau đớn quá nhiều khiến tâm hồn non nớt không còn đủ sức phản ứng.
Có những người chết đói khi đang cố lê bước tìm chút thức ăn. Có người gục xuống ngay trước cửa nhà người khác, như gửi gắm hy vọng cuối cùng rồi tuyệt vọng buông xuôi. Quần áo họ rách rưới, thân hình gầy trơ xương, khuôn mặt hốc hác đến mức khó nhận ra tuổi tác. Cái chết làm họ giống nhau đến lạnh lùng – không còn phân biệt già trẻ, sang hèn.
Đối với Phùng Ngọc Hùng, những xác người ấy không chỉ là hình ảnh của cái chết, mà là lời tố cáo thầm lặng về một xã hội bất công. Khi lương thực bị canh giữ nghiêm ngặt, khi kho thóc bị đốt cháy, thì đường phố lại trở thành nơi con người trút hơi thở cuối cùng. Không tiếng súng, không bom đạn, nhưng số người chết nhiều không kém một chiến trường.
Điều ám ảnh nhất là phản ứng của cộng đồng. Người dân đi qua các xác chết với ánh mắt buồn bã nhưng bất lực. Không ai còn đủ sức để khóc, để kêu gào. Cái đói đã lấy đi cả nước mắt. Những đứa trẻ như ông Hùng buộc phải học cách chấp nhận rằng, cái chết có thể nằm ngay trước mắt mình bất cứ lúc nào.
Sau này, khi nhớ lại, ông Hùng cho rằng chính cảnh xác người la liệt trên đường phố đã khắc sâu trong tâm trí ông bài học cay đắng về thân phận dân mất nước. Đó là ký ức đau thương, nhưng cũng là ngọn nguồn khiến ông hiểu rằng: nếu không thay đổi, nếu không giành lại quyền làm chủ, thì con người sẽ mãi bị đối xử như những thân xác vô danh nằm bên lề lịch sử.
