Cao Lãnh tháng 8 năm 1954: Tiếp quản quản lý và tinh thần "Đi là vinh quang, ở là anh dũng"

Theo chỉ đạo của trên, Uỷ ban Quân quản đặc trách vấn đề tiếp quản quản lý Cao Lãnh và tập kết chuyển quân được thành lập có sự tham gia của Tỉnh uỷ Long Châu Sa. Tỉnh Long Châu Sa bố trí hai bộ phận: một bộ phận lo chỉ đạo tập kết bộ đội, một bộ phận lo chỉ đạo chuyển hướng công tác.

Việc bàn giao quản lý Cao Lãnh diễn ra trong hai ngày 15 và 16 tháng 8 năm 1954. Sau đó, phía Pháp rút toàn bộ lực lượng quân sự, viên chức

hành chánh, đa số chuyển về Sa Đéc. Khi tiếp quản quản lý, Uỷ ban Quân quản đã phổ biến ngay chánh sách về tôn giáo, chánh sách vùng mới giải phóng và 10 điều kỷ luật cho cán bộ, chiến sĩ, nhân viên làm nhiệm vụ tiếp quản, đồng thời, lo chỗ ăn nghỉ, bảo vệ các đơn vị từ các nơi tập trung về chờ ngày chuyển quân ra miền Bắc.

Những ngày nửa cuối tháng 8, vùng tập kết Cao Lãnh bắt đầu tiếp nhận các đoàn bộ đội từ các nơi dồn dập hành quân về, được bố trí ở nhà nhân dân trong phạm vi các xã Hoà An, Mỹ Trà, Mỹ Ngãi, Tân Thuận Tây, Tịnh Thới, An Bình, Mỹ Thọ,... Bộ đội ở trong nhà dân thực hiện “ba cùng” - cùng ăn, cùng ở, cùng làm, giúp dân sản xuất, hướng dẫn cách giữ gìn vệ sinh, dạy bổ túc văn hoá, tổ chức sinh hoạt, ca múa những bài ca cách mạng... Chỉ trong một thời gian ngắn, Cao Lãnh dần hình thành nếp sống mới. Hình ảnh người cán bộ Việt Minh, “anh bộ đội Cụ Hồ” trở nên thân thương, tin yêu trong lòng nhân dân Cao Lãnh, trong mọi gia đình có bộ đội đóng quân, cũng như những người đến thăm, người đưa tiễn, tạo niềm tin và sức mạnh đấu tranh chống địch sau này.

Cùng lúc, Tỉnh uỷ chỉ đạo chuyển bộ đội địa phương các huyện và bộ đội tỉnh về căn cứ Đồng Tháp Mười. Tại đây, Ban Tập kết quân - dân - chánh Tỉnh lãnh đạo học tập, dựa vào tiêu chuẩn, mục đích tập kết do Khu hướng dẫn để sắp xếp số đi, số ở lại theo tinh thần khẩu hiệu lúc này: “Đi là vinh quang, ở là anh dũng”.

Huyện uỷ Cao Lãnh bấy giờ cũng có rất nhiều công việc phải giải quyết. Một trong những việc rất khó là công tác tư tưởng trong nội bộ và quần chúng nhân dân. Nhiều người lo lắng rằng sau khi bộ đội, chánh quyền của ta rút đi, vùng giải phóng giao về tay địch, nhân dân không được cầm súng, trong khi đó quân đội, chánh quyền địch được tăng cường từ miền Bắc vào, như vậy ta ở thế yếu, còn địch thì nhứt định sẽ thẳng tay đàn áp, cướp bóc, chúng sẽ không bỏ qua những người trước đây tham gia hoặc ủng hộ kháng chiến. Quần chúng nhân dân, nhứt là nông dân nghèo thật sự lo lắng: miếng ruộng cách mạng cấp cho họ rồi sẽ bị địa chủ đòi lại, rồi lại bị áp bức, bóc lột như cũ...

Nhưng mọi việc rồi cũng dần được xử lý nhờ vào Chỉ thị kịp thời của Tỉnh hướng dẫn các mặt công tác cụ thể nhằm giải quyết tư tưởng nội bộ, giáo dục nhân dân và chuyển hướng cơ sở.

Đương lúc như vậy thì một chiều, anh Mai Xuân Quảng đi họp trên tỉnh về, gọi tôi lên nói là có chuyện quan trọng cần bàn. Gặp tôi, anh nói liền: “Đồng chí tranh thủ thu xếp mọi thứ để xuống Cà Mau học chánh trị. Đảng cử đồng chí đi học để về thay tôi làm Bí thư”! Thay anh Quảng làm Bí thư? Chuyện này quả khá bất ngờ với tôi. Tôi không nghĩ mình lại được đề bạt mau chóng như vậy, nhưng đây là chuyện của tổ chức phân công, tôi không hỏi gì thêm. Tôi tạt về nhà thăm má một lát, gom vài bộ quần áo, rồi lên đường.

Đường từ Cao Lãnh xuống Cà Mau rất xa, phải qua nhiều chặng, nhiều đầu mối cơ sở, nhưng bởi còn trong thời hạn đình chiến nên cả hai chuyến đi về của tôi cũng không đến nỗi trắc trở. Ở Cà Mau gần ba tháng, tôi được học một lớp chánh trị, học về chủ trương, đường lối của Đảng, học về chủ nghĩa Mác-Lê nin... Nói thiệt tình, nào giờ đi hoạt động cách mạng, Đảng phân công gì làm nấy, cố gắng hết sức, chớ có biết gì về chủ nghĩa Mác-Lênin đâu, giờ mới bắt đầu học, thấy khó quá! Thì lại phải cố gắng, cố gắng tiếp thu. Rồi thì cũng xong, tôi ít nhiều có thêm kiến thức mới về vận dụng cho công tác sau này.

Nguồn: Trích hồi ký Trần Anh Điền - Đổi đời (2016)