Cao Lỗ
Cao Lỗ là một danh tướng tài ba, nhà quân sự lỗi lạc thời An Dương Vương, quê ở Bắc Ninh, được tôn vín là “Ông Nỏ” vì phát minh ra nỏ thần bắn nhiều mũi tên cùng lúc, góp phần quan trọng bảo vệ Âu Lạc. Ông phụ trách thiết kế và xây dựng Thành Cổ Loa kỳ vĩ, là vị tướng trung thành, mưu lược, dù cuối đời hy sinh anh dũng bảo vệ đất nước, công lao và trí tuệ của ông vẫn còn lưu truyền đến ngày nay, được nhân dân tôn thờ.
Công lao:
Phát minh Nỏ thần Liên Châu: Ông là người chế tạo ra loại nỏ đặc biệt có khả năng bắn nhiều mũi tên đồng cùng lúc, sát thương lớn, trở thành vũ khí trấn quốc của Âu Lạc.
Giúp An Dương Vương xây thành Cổ Loa: Ông được giao nhiệm vụ thiết kế và chỉ huy xây dựng thành Cổ Loa – một công trình kiến trúc quân sự độc đáo và quy mô nhất thời bấy giờ.
Hiến kế dời đô: Ông là người khuyên An Dương Vương dời đô từ vùng núi xuống đồng bằng để xây dựng kinh đô mới, phù hợp với việc phát triển và phòng thủ đất nước.
Tài năng quân sự: Cao Lỗ là một tướng tài, mưu lược, có công lớn trong việc đánh lui giặc Tần, giúp củng cố và bảo vệ nhà nước Âu Lạc non trẻ.
Sự hi sinh cao cả: Khi thành Cổ Loa thất thủ, ông đã cáo quan về ở ẩn, nhưng khi Triệu Đà xâm lược, ông vẫn tập hợp lực lượng nhỏ đến cứu viện và anh dũng hy sinh, thể hiện lòng trung thành và khí tiết của bậc danh tướng.
Quá trình lập công:
Gia nhập quân đội: Ban đầu, Cao Lỗ làm tướng cho Hùng Vương, nhưng chán nản vì không được trọng dụng khi Âu Việt xâm lược, ông ẩn mình trong rừng.
Phò tá An Dương Vương: Sau khi Thục Phán (An Dương Vương) đánh bại quân Tần và đánh chết tướng Đồ Thư, Cao Lỗ cảm phục tài năng, ra giúp Thục Phán.
Chế tạo vũ khí: Ông là người sáng tạo ra nỏ liên châu (nỏ thần), có khả năng bắn nhiều mũi tên cùng lúc, một vũ khí tối tân thời bấy giờ, tăng cường sức mạnh phòng thủ cho Âu Lạc.
Xây dựng kinh đô Cổ Loa: Cao Lỗ được An Dương Vương tin tưởng giao nhiệm vụ quy hoạch, thiết kế và chỉ huy xây dựng thành Cổ Loa – một công trình phòng thủ quy mô, độc đáo, trở thành kinh đô của nhà nước Âu Lạc, là minh chứng cho tài năng kỹ thuật quân sự của ông.
Dời đô và củng cố đất nước: Ông cũng là người khuyên An Dương Vương dời đô về vùng đồng bằng, củng cố vùng đất để xây dựng nhà nước Âu Lạc.



