Cao Thắng và súng trường kiểu pháp

Trong khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo, Cao Thắng là một vị tướng trẻ tài ba, được mệnh danh là "kỹ sư quân khí" của nghĩa quân. Nhận thấy quân Pháp mạnh nhờ vũ khí hiện đại, đặc biệt là súng trường bắn nhanh và xa, Cao Thắng quyết tâm phải chế tạo được loại súng tương tự. Ông cho nghĩa quân thu thập những khẩu súng hỏng cướp được của địch, tháo rời từng chi tiết ra để nghiên cứu. Giữa rừng núi ngàn trùng, thiếu thốn đủ bề, ông đã huy động thợ rèn giỏi trong vùng ngày đêm đúc sắt, rèn nòng súng.

Sau nhiều lần thất bại, cuối cùng Cao Thắng và các thợ rèn đã chế tạo thành công hàng trăm khẩu súng trường kiểu 1874 giống hệt súng của Pháp. Điểm khác biệt duy nhất là nòng súng của ta làm bằng sắt rèn thủ công nên chóng hỏng hơn thép của Pháp, và lò xo làm bằng gọng ô. Tuy nhiên, súng bắn rất hiệu quả, khiến quân Pháp vô cùng kinh ngạc. Viên đại úy Pháp Gosselin sau này phải thừa nhận trong hồi ký: "Tôi đã mang về Pháp vài khẩu súng này. Chúng giống hệt súng của các xưởng quân khí nước ta sản xuất, chỉ khác về sự tinh xảo của thép". Cao Thắng là minh chứng cho trí tuệ sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ của người Việt ngay trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.