Cao Thị Nấm – Người nữ du kích kiên trung của đất Sơn Tây

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Cao Thị Nấm sinh năm 1928, quê ở xã Trạch Mỹ Lộc, huyện Tùng Thiện, thị xã Sơn Tây (nay thuộc huyện Phúc Thọ, Hà Nội), trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Từ thuở thiếu niên, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng, trở thành một trong những hạt nhân nòng cốt của phong trào đấu tranh tại địa phương.

Mới 12 tuổi, Cao Thị Nấm đã làm nhiệm vụ liên lạc, trực tiếp phục vụ các đồng chí Tỉnh ủy Sơn Tây và cán bộ Trung ương hoạt động bí mật. Cùng gia đình, đồng chí tham gia nuôi giấu cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng, thể hiện sự gan dạ, mưu trí vượt xa lứa tuổi. Năm 1945, khi phong trào cách mạng dâng cao, đồng chí tích cực tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại thị xã Sơn Tây, đồng thời xây dựng nhiều cơ sở nuôi giấu cán bộ, tổ chức lớp xóa mù chữ, huấn luyện quân sự, đào hầm hào và thu gom vũ khí phục vụ kháng chiến.

Trên cương vị du kích xã, hội trưởng Hội phụ nữ và ủy viên ban chấp hành phụ nữ huyện, Cao Thị Nấm đã trực tiếp tham gia và chỉ huy nhiều trận chiến đấu. Đồng chí cùng lực lượng du kích chiến đấu 5 trận lớn và hơn 100 trận nhỏ, tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch, phá hủy phương tiện quân sự, thu nhiều vũ khí, đồng thời vận động hàng chục binh lính bỏ ngũ, quay về với gia đình. Không chỉ chiến đấu, đồng chí còn góp phần vô hiệu hóa hệ thống tay sai, phá hoại giao thông địch, giữ vững phong trào kháng chiến ở hai xã Trạch Mỹ Lộc và Sơn Đông. Đặc biệt, đồng chí cùng du kích địa phương đã bảo vệ an toàn cho đồng chí Tôn Đức Thắng và nhiều cán bộ Trung ương hoạt động tại địa bàn; những thành tích ấy từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi.

Ngày 6 tháng 12 năm 1952, trên đường đi làm nhiệm vụ, đồng chí bị địch phục kích bắt tại bốt Cầu Trôi. Trong suốt ba tháng bị giam cầm và tra tấn dã man tại Nhà Tiền – Hà Nội, kẻ thù dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ, tra khảo nhưng không khai thác được bất cứ bí mật nào. Giữ vững khí tiết của người đảng viên, đồng chí kiên quyết không khuất phục. Ngày 16 tháng 3 năm 1953, giặc đã tiêm thuốc độc sát hại đồng chí.

Sự hy sinh anh dũng của Cao Thị Nấm là biểu tượng sáng ngời của lòng trung kiên, tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến. Với những cống hiến to lớn, đồng chí được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (28/4/2000), ghi dấu một tấm gương tiêu biểu của “thời hoa lửa” trên quê hương Sơn Tây anh hùng