CAO VĂN KHANG – ANH HÙNG PHÁ BOM TRÊN ĐẢO CỒN CỎ
Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, đảo Cồn Cỏ là một trong những vị trí tiền tiêu đặc biệt quan trọng ở phía Bắc giới tuyến. Hòn đảo nhỏ giữa biển luôn phải hứng chịu những đợt đánh phá ác liệt của máy bay và tàu chiến đối phương. Giữa bom đạn, những người lính trên đảo không chỉ phải chiến đấu mà còn phải tìm cách vô hiệu hóa những quả bom chưa phát nổ, bảo đảm an toàn cho trận địa, kho tàng và con người. Trong số những chiến sĩ tiêu biểu ấy có Cao Văn Khang, người đã trở thành một trong những gương mặt anh hùng gắn liền với nhiệm vụ phá bom trên đảo Cồn Cỏ.
Cao Văn Khang sinh năm 1944, quê xã Hoằng Khánh, nay thuộc xã Hoằng Xuân, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông nhập ngũ tháng 4/1963. Khi thực hiện nhiệm vụ trên đảo Cồn Cỏ, ông đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau; trong đó có thời gian làm tổ trưởng công binh, phụ trách một tổ gồm ba người. Công việc của tổ là phát hiện, đào và tháo gỡ những quả bom chưa nổ do máy bay Mỹ ném xuống đảo – một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.
Ngày 7/2/1965, khi bom bi lần đầu được Mỹ sử dụng để đánh phá khu vực Quân khu 4, Cao Văn Khang đã chủ động tìm tòi, nghiên cứu và tháo gỡ thành công loại bom này. Đáng chú ý, khi ấy ông mới chỉ được học lý thuyết về một số loại bom cũ, chưa có kinh nghiệm thực tế với loại bom bi mới. Từ việc tự nghiên cứu, ông tìm ra cách xử lý rồi phổ biến kinh nghiệm cho các đơn vị khác. Đây là một biểu hiện rõ nét của sự sáng tạo và tinh thần dám nghĩ, dám làm của người lính trong điều kiện chiến trường thiếu thốn.
Không dừng lại ở đó, Cao Văn Khang còn trực tiếp đào và tháo gỡ quả bom nổ chậm đầu tiên được ném xuống đảo Cồn Cỏ. Sau mỗi trận đánh, ông tổ chức quan sát, xác định vị trí bom rơi, đánh dấu những khu vực có bom chưa nổ rồi cùng đồng đội đào tìm, đưa bom về nơi thích hợp để nghiên cứu tháo gỡ hoặc phá hủy. Công việc diễn ra trong điều kiện hết sức nguy hiểm. Có những lần máy bay tiếp tục đánh phá, khiến bom cũ và bom mới đồng loạt phát nổ; nhiều quả bom nổ chỉ cách vị trí của ông khoảng 10–20 mét.
Trong những thời khắc hiểm nguy ấy, Cao Văn Khang luôn là người đi đầu. Ông vừa trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, vừa động viên đồng đội giữ vững tinh thần. Tổ công binh do ông phụ trách đã hoàn thành nhiệm vụ, góp phần bảo đảm an toàn cho người và vũ khí trên đảo, không để xảy ra thiệt hại do bom nổ chậm hoặc bom chờ nổ. Những đóng góp ấy không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm mà còn cần sự bình tĩnh, kiên trì và khả năng tìm tòi, sáng tạo trước những tình huống chưa từng gặp.
Bên cạnh nhiệm vụ phá bom, Cao Văn Khang còn được ghi nhận là người cán bộ, đảng viên gương mẫu, giàu tình cảm với đồng đội. Khi làm tổ trưởng công binh, ông cùng anh em xây dựng một tập thể đoàn kết, mẫu mực; khi làm Tiểu đội trưởng, ông cùng chiến sĩ xây dựng tiểu đội đạt danh hiệu “Tiểu đội tiên tiến” trong hai năm liền. Sau đó, khi đảm nhiệm cương vị Trung đội phó bộ binh ở hướng chủ yếu của đảo, ông vẫn giữ tinh thần xông pha, đi đầu trong chiến đấu và quan tâm đến đời sống của chiến sĩ.
Với những thành tích nổi bật, Cao Văn Khang được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, được bầu là Chiến sĩ thi đua của đơn vị. Ngày 1/1/1967, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi ông cũng được ghi vào lịch sử chiến đấu của Cồn Cỏ – nơi nhiều cán bộ, chiến sĩ như Thái Văn A, Nguyễn Tăng Mật, Cao Tất Đắc, Bùi Hạnh và Cao Văn Khang đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Câu chuyện về Cao Văn Khang là câu chuyện về một người lính đã biến sự nguy hiểm thành thử thách để vượt qua. Trước những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào, ông không lùi bước mà tìm cách hiểu chúng, vô hiệu hóa chúng và truyền lại kinh nghiệm cho đồng đội. Ở Cồn Cỏ năm xưa, mỗi quả bom được tháo gỡ thành công không chỉ là một hiểm nguy được loại bỏ, mà còn là thêm một phần sự sống được bảo vệ, thêm một điều kiện để trận địa tiếp tục đứng vững.
Cao Văn Khang vì thế trở thành biểu tượng của người chiến sĩ công binh Cồn Cỏ: gan dạ, sáng tạo, tận tụy với đồng đội và luôn sẵn sàng nhận về mình phần việc nguy hiểm nhất. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao cho ông năm 1967 là sự ghi nhận xứng đáng đối với một con người đã góp phần làm nên truyền thống kiên cường của đảo Cồn Cỏ trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
