CAO VĂN KHANG – HUYỀN THOẠI PHÁ BOM TRÊN ĐẢO CỒN CỎ

Cao Văn Khang sinh năm 1944, quê xã Hoằng Khánh, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Trước khi nhập ngũ, ông là học sinh giỏi, đoàn viên tích cực và là một kiện tướng sản xuất ở địa phương. Tháng 4/1963, chàng thanh niên 19 tuổi lên đường nhập ngũ. Sau này, cuộc đời người lính trẻ ấy gắn với một trong những nơi ác liệt nhất của tuyến đầu miền Bắc: đảo Cồn Cỏ.

Giữa những năm chiến tranh, Cồn Cỏ thường xuyên hứng chịu các đợt đánh phá dữ dội. Sau mỗi trận bom, hiểm họa không kết thúc khi máy bay rời đi. Trên mặt đất còn lại những quả bom nổ chậm, bom bi và nhiều loại bom chưa phát nổ, có thể gây thương vong bất cứ lúc nào.

Cao Văn Khang cùng tổ công binh ba người nhận nhiệm vụ đối mặt với hiểm nguy ấy.

Mỗi khi máy bay địch đánh phá, ông tổ chức quan sát kỹ vị trí bom rơi. Khi tiếng động cơ vừa xa, tổ công binh lại lên đường đánh dấu những quả chưa nổ, đào tìm và xử lý. Có những lúc bom cũ và bom mới phát nổ liên tiếp, chỉ cách vị trí của ông 10–20 mét. Để hạn chế thương vong, ba người phải giữ khoảng cách với nhau. Còn Cao Văn Khang, với trách nhiệm người phụ trách, thường nhận phần nguy hiểm nhất.

Ngày 7/2/1965, những quả bom bi đầu tiên được ném xuống địa bàn Quân khu 4. Trong khi kiến thức thực tế về loại bom này còn rất hạn chế, Cao Văn Khang kiên trì quan sát, tìm tòi và nghiên cứu. Ông đã tháo gỡ thành công bom bi, sau đó phổ biến kinh nghiệm cho các đơn vị khác.

Trên đảo Cồn Cỏ, ông cũng là người trực tiếp đào và tháo gỡ thành công quả bom nổ chậm đầu tiên bị ném xuống đảo.

Công việc ấy tiếp tục ngày này qua ngày khác. Trong vòng 16 tháng, tổ công binh ba người do Cao Văn Khang phụ trách đã tháo gỡ tới 715 quả bom và bom nổ chậm, trong đó có 50 quả bom tạ, đồng thời thu được hàng tấn thuốc nổ phục vụ đơn vị.

Đằng sau những con số ấy là hàng trăm lần đối diện với ranh giới giữa sự sống và cái chết. Chỉ một thao tác sai, một cơ cấu kích nổ bất ngờ hay một đợt máy bay quay lại đánh phá cũng có thể khiến người lính công binh không còn cơ hội trở về.

Nhưng Cao Văn Khang vẫn đi đầu.

Không chỉ gan dạ trong nhiệm vụ, ông còn được đồng đội quý trọng bởi tinh thần trách nhiệm và tình thương đồng chí. Ông thường nhường cơm sẻ áo, nhận về mình những công việc nặng nhọc và nguy hiểm. Tổ công binh ba người do ông phụ trách trở thành một tập thể mẫu mực; sau đó, tiểu đội của ông đạt danh hiệu “Tiểu đội tiên tiến” hai năm liền.

Khi đảm nhiệm Trung đội phó ở hướng phòng thủ chủ yếu của đảo, Cao Văn Khang tiếp tục thể hiện phẩm chất của người chỉ huy: có mặt ở nơi khó khăn, nguy hiểm, đồng thời chăm lo đời sống và động viên chiến sĩ giữ vững trận địa.

Với những thành tích đặc biệt trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, được bầu là chiến sĩ thi đua. Ngày 1/1/1967, Cao Văn Khang được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.