CAO VĂN LẦU – CUỘC ĐỜI NGƯỜI NGHỆ SĨ VÀ KHÚC NAM AI BẤT HỦ

CAO VĂN LẦU – CUỘC ĐỜI NGƯỜI NGHỆ SĨ VÀ KHÚC NAM AI BẤT HỦ

Giữa miền đất phương Nam trù phú, nơi những dòng sông lặng lẽ chảy qua ruộng đồng và tiếng đờn kìm ngân vang trong những đêm trăng, có một người nghệ sĩ đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn dân tộc bằng một khúc ca chan chứa nỗi niềm. Đó là nhạc sĩ Cao Văn Lầu, người con của vùng đất Nam Bộ, được hậu thế trân trọng gọi là nhạc sĩ Sáu Lầu, tác giả của bản “Dạ cổ hoài lang” bất hủ – tiền thân quan trọng của nghệ thuật vọng cổ, một trong những làn điệu tiêu biểu của sân khấu cải lương Việt Nam.

Cao Văn Lầu sinh năm 1892 tại làng Chí Mỹ, tỉnh Rạch Giá xưa, nay thuộc địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Từ thuở nhỏ, ông đã sớm tiếp xúc với đời sống lao động bình dị của người dân Nam Bộ, nơi những câu hò, điệu lý và tiếng đàn truyền thống hòa quyện cùng nhịp sống sông nước. Gia đình ông từng chuyển đến Bạc Liêu sinh sống, và chính mảnh đất giàu truyền thống đờn ca tài tử ấy đã nuôi dưỡng tâm hồn nghệ thuật của ông. Lớn lên trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, Cao Văn Lầu không được học hành theo con đường rộng mở, nhưng ông có niềm đam mê sâu sắc với âm nhạc dân tộc. Ông học đàn, học nhạc từ những bậc thầy đờn ca tài tử, kiên trì rèn luyện ngón đàn và lắng nghe những cung bậc cảm xúc của cuộc đời. Tiếng đàn kìm qua bàn tay ông dần trở thành phương tiện để gửi gắm tâm tư, nỗi buồn và tình cảm sâu kín của con người.

Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Cao Văn Lầu đến vào khoảng năm 1918–1919, khi ông sáng tác bản “Dạ cổ hoài lang” – khúc nhạc gửi gắm nỗi nhớ thương, sự thủy chung và những day dứt sâu kín của con người trước cảnh chia ly. Tác phẩm ban đầu mang tên “Hoài lang”, sau được gọi là “Dạ cổ hoài lang”, với giai điệu trầm buồn, da diết, đậm chất Nam Bộ. Bằng tài năng và sự rung cảm chân thành, ông đã biến những tâm tư riêng thành tiếng lòng chung của biết bao người. Từ bản nhạc ấy, qua quá trình kế thừa, sáng tạo của nhiều thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ, làn điệu vọng cổ ngày càng phát triển, trở thành linh hồn của sân khấu cải lương Nam Bộ.

Không chỉ sáng tác một tác phẩm nổi tiếng, Cao Văn Lầu còn góp phần gìn giữ và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử – loại hình nghệ thuật được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2013.

Cuộc đời Cao Văn Lầu khép lại ngày 13 tháng 8 năm 1976, nhưng tiếng đàn và di sản âm nhạc của ông vẫn tiếp tục ngân vang. Từ một người nghệ sĩ trưởng thành giữa cuộc sống bình dị của miền quê Nam Bộ, ông đã để lại cho dân tộc một tác phẩm vượt qua giới hạn thời gian, không gian và thế hệ. Ngày nay, mỗi khi tiếng đờn kìm cất lên, mỗi khi câu vọng cổ ngân dài trong đêm diễn, người ta lại nhớ đến Sáu Lầu – người đã gửi tâm hồn mình vào từng cung bậc âm nhạc, làm giàu thêm bản sắc văn hóa Việt Nam.