CÁT BI – ĐÊM 32 NGƯỜI ĐI VÀO SÂN BAY

Có những trận đánh khi nhìn lại, người ta không khỏi đặt câu hỏi: vì sao một lực lượng chỉ vài chục người lại dám tiến vào một sân bay được bảo vệ nghiêm ngặt của đối phương?

Rạng sáng ngày 7/3/1954, câu trả lời ấy được viết bằng hành động của 32 cán bộ, chiến sĩ bộ đội địa phương tỉnh Kiến An. Họ nhận nhiệm vụ tập kích sân bay Cát Bi – một căn cứ không quân quan trọng của quân Pháp ở khu vực Hải Phòng. Đó là thời điểm Chiến cuộc Đông Xuân 1953–1954 đang diễn ra quyết liệt, còn ở Tây Bắc, Chiến dịch Điện Biên Phủ chuẩn bị bước vào những ngày quyết định.

Cát Bi khi ấy không phải một mục tiêu dễ tiếp cận.

Sân bay nằm sâu trong vùng địch kiểm soát, có hệ thống phòng thủ và lực lượng bảo vệ. Phía trong sân bay là những chiếc máy bay được sử dụng để phục vụ hoạt động quân sự của quân Pháp. Nếu phá được sân bay, ta không chỉ phá hủy phương tiện chiến tranh mà còn tác động trực tiếp đến khả năng cơ động, tiếp tế và chi viện của đối phương.

Nhưng điều đáng nói nhất của trận Cát Bi lại nằm ở cách lực lượng ta chuẩn bị cho trận đánh.

32 người không thể dựa vào số đông.

Họ phải dựa vào bí mật, bất ngờ, chính xác và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Theo tài liệu lịch sử của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng, các cơ sở địa phương ở Kiến Thụy, Tiên Lãng và An Hải đã tận tình giúp đỡ lực lượng chiến đấu tiếp cận mục tiêu. Điều đó cho thấy phía sau 32 người trực tiếp tập kích sân bay còn có một mạng lưới cơ sở và người dân âm thầm hỗ trợ.

Tôi nghĩ đây là điều rất đáng để nhớ.

Bởi khi nhìn một bức ảnh hay đọc một dòng lịch sử rằng “32 người tập kích sân bay Cát Bi”, chúng ta rất dễ chỉ nhìn thấy 32 người.

Nhưng một trận đánh như vậy không thể chỉ có 32 người.

Phía sau họ là những người dẫn đường.

Là những cơ sở bí mật.

Là những người cung cấp thông tin.

Là những người giúp lực lượng chiến đấu tiếp cận mục tiêu rồi rút lui.

Và có thể là cả những người dân bình thường, những người không xuất hiện trong hồ sơ thành tích nhưng đã góp phần để một nhiệm vụ tưởng như không thể trở thành hiện thực.

Đêm ấy, 32 cán bộ, chiến sĩ chia thành các mũi, bí mật tiếp cận sân bay.

Theo tài liệu lịch sử, lực lượng được tổ chức thành hai mũi, một mũi do Minh Khánh chỉ huy và một mũi do Đỗ Tất Yến phụ trách. Cách tổ chức lực lượng nhỏ, tinh nhuệ và việc tiếp cận bí mật đã tạo nên yếu tố bất ngờ quyết định cho trận đánh.

Và rồi trận đánh bắt đầu.

Trong khoảng thời gian ngắn, lực lượng tập kích đánh thẳng vào khu vực sân bay.

59 máy bay các loại của địch bị phá hủy, theo tài liệu lịch sử của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng.

Nếu chỉ nhìn vào con số 59, có thể thấy đó là một chiến công rất lớn.

Nhưng tôi muốn thử nhìn trận đánh từ một góc khác.

Hãy hình dung 32 người đứng trước một mục tiêu có lực lượng bảo vệ và phương tiện chiến tranh vượt xa họ về số lượng. Họ không thể chắc chắn mình sẽ trở về. Họ cũng không thể biết sau khi tiếng nổ đầu tiên vang lên, chuyện gì sẽ xảy ra.

Thế nhưng họ vẫn đi.

Đó là điều khiến trận Cát Bi trở thành một câu chuyện về lòng can đảm, nhưng không phải thứ lòng can đảm mù quáng.

Đó là lòng can đảm đi cùng với tính toán.

Đi cùng với trinh sát.

Đi cùng với sự chuẩn bị.

Và đi cùng niềm tin vào những người cùng chiến đấu.

Đặc biệt, trận đánh diễn ra vào đúng thời điểm cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953–1954 đang bước vào giai đoạn quan trọng. Chỉ hơn một tuần sau, ngày 13/3/1954, quân ta bắt đầu tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Vì vậy, Cát Bi không phải một trận đánh đứng riêng bên ngoài cuộc chiến.

Việc đánh phá sân bay Cát Bi góp phần làm suy giảm một căn cứ không quân quan trọng của quân Pháp, từ đó hỗ trợ cho thế trận chung của ta trong chiến cuộc Đông Xuân. Tài liệu lịch sử của Hải Phòng đánh giá trận đánh có tác dụng to lớn, góp phần vào thắng lợi của Chiến cuộc Đông Xuân 1953–1954, đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đây chính là lý do tôi nghĩ câu chuyện Cát Bi rất thích hợp để đưa vào chuỗi “thời hoa lửa” về Hải Phòng.

Bởi nếu chỉ nói:

“Ngày 7/3/1954, quân ta đánh sân bay Cát Bi và phá hủy 59 máy bay.”

thì đó mới chỉ là một dữ kiện lịch sử.

Nhưng nếu đặt nó vào dòng chảy của lịch sử, chúng ta sẽ thấy một điều lớn hơn:

Ở phía sau chiến trường Điện Biên Phủ, Hải Phòng cũng đang đánh vào một trong những mắt xích quan trọng của hệ thống quân sự Pháp.

Điện Biên Phủ là nơi quân ta trực tiếp đối đầu với tập đoàn cứ điểm.

Cát Bi là nơi quân ta đánh vào khả năng không vận của đối phương.

Đường 5 là nơi các tuyến giao thông của địch bị đánh phá.

Vùng đồng bằng là nơi các cơ sở cách mạng, dân quân, du kích liên tục gây sức ép.

Mỗi nơi một cách đánh.

Mỗi lực lượng một nhiệm vụ.

Nhưng tất cả cùng hướng đến một mục tiêu chung.

Làm suy yếu đối phương ở mọi nơi có thể.

Và Cát Bi đã trở thành một trong những điểm sáng của thế trận ấy.

Điều đặc biệt là sau trận đánh, kinh nghiệm từ Cát Bi còn được đánh giá là có ý nghĩa đối với việc phát triển cách đánh của bộ đội đặc công. Tài liệu của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng nhận định đây là trận đánh sử dụng lực lượng nhỏ, tinh nhuệ, với cách đánh táo bạo, hợp lý, nhanh, mạnh và chính xác.

Tôi nghĩ đây chính là điểm khiến trận Cát Bi đáng nhớ hơn một chiến công đơn thuần.

32 người không thắng bằng số lượng.

Họ thắng bằng sự chuẩn bị.

Bằng yếu tố bất ngờ.

Bằng khả năng tiếp cận mục tiêu.

Và bằng việc mỗi người hiểu rằng mình đang đứng trong một nhiệm vụ mà chỉ cần một sai sót cũng có thể khiến cả kế hoạch thất bại.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua.

Sân bay Cát Bi hôm nay đã trở thành một sân bay dân dụng hiện đại của thành phố Hải Phòng. Những chiếc máy bay vẫn cất cánh và hạ cánh mỗi ngày. Người ta đến sân bay để đi làm, đi học, đi du lịch, trở về nhà.

Không còn tiếng súng.

Không còn những người lính bí mật tiến qua hàng rào.

Không còn một sân bay giữa vùng chiến sự.

Nhưng nếu chỉ nhìn Cát Bi của hôm nay, chúng ta sẽ không biết rằng nơi đây từng chứng kiến một trong những trận tập kích táo bạo nhất của quân dân Hải Phòng – Kiến An trong kháng chiến chống Pháp.

Có lẽ lịch sử đẹp nhất khi nó không nằm mãi trong quá khứ.

Nó hiện diện ngay trong những nơi chúng ta vẫn đi qua.

Một sân bay có thể chỉ là một sân bay.

Một bến phà có thể chỉ là một bến phà.

Một nhà máy có thể chỉ là một nhà máy.

Nhưng nếu biết nhìn sâu hơn, mỗi nơi đều có thể chứa một câu chuyện.

Cát Bi là một câu chuyện như thế.

Câu chuyện về 32 người đã đi vào một sân bay của quân Pháp trong đêm.

Câu chuyện về những cơ sở địa phương đã âm thầm giúp đỡ họ.

Câu chuyện về một trận đánh diễn ra giữa lúc cuộc chiến Đông Xuân đang bước vào thời khắc quyết định.

Và trên hết, đó là câu chuyện về một Hải Phòng – Kiến An không đứng ngoài cuộc chiến.

Hải Phòng khi ấy không ở Điện Biên Phủ. Nhưng Hải Phòng vẫn góp phần vào Điện Biên Phủ bằng cách của mình.

Bởi chiến thắng của một cuộc chiến không chỉ được tạo nên ở nơi diễn ra trận đánh cuối cùng.

Nó được tạo nên từ rất nhiều trận đánh nhỏ.

Từ những con đường bị cắt.

Những cây cầu bị phá.

Những sân bay bị tập kích.

Những chuyến hàng bị chặn.

Những cơ sở âm thầm giữ liên lạc.

Và những con người chấp nhận bước vào nơi nguy hiểm để hoàn thành nhiệm vụ.

Đêm Cát Bi năm 1954 đã qua từ rất lâu. Nhưng 32 người của đêm ấy vẫn còn ở lại trong lịch sử Hải Phòng.

Và mỗi khi những chiếc máy bay hôm nay cất cánh từ sân bay Cát Bi, có lẽ chúng ta càng nên nhớ rằng:

Đã từng có một thời, để bảo vệ bầu trời và tương lai của đất nước, những người trẻ đã phải đi vào chính nơi máy bay của đối phương đậu.