CẬU BÉ MƯỜI TUỔI GIỮ KÝ ỨC VỀ NGÀY ĐỘC LẬP

Nhân chứng: Nhà sử học Lê Văn Lan – người trực tiếp có mặt tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945

Năm 1945, Lê Văn Lan mới 10 tuổi. Cậu bé khi ấy chưa thể hiểu hết ý nghĩa của hai chữ “độc lập”, càng chưa thể biết rằng mình đang đứng trước một sự kiện mà nhiều thập niên sau sẽ trở thành một trong những ký ức quan trọng nhất của lịch sử dân tộc.

Gia đình ông sống tại số 4B phố Sơn Tây, Hà Nội. Từ nhà, chỉ cần đi một đoạn ngắn là tới khu vực Quảng trường Ba Đình. Sáng 2/9, mẹ, chị gái và cậu bé Lan cùng đi bộ tới dự Lễ Độc lập.

Ông nhớ vị trí gia đình mình đứng khá gần lễ đài. Trước mắt cậu bé là một biển người. Cờ đỏ sao vàng xuất hiện khắp nơi. Không khí khác hẳn những ngày bình thường. Một thành phố vừa trải qua những biến động dữ dội đang chứng kiến một thời khắc mới.

Rồi Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện trên lễ đài và đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Điều đáng chú ý là ký ức của một đứa trẻ 10 tuổi không giống một bài học lịch sử. Cậu bé Lan khi ấy không thể phân tích ý nghĩa chính trị của sự kiện. Những gì còn lại trước hết là hình ảnh, âm thanh, dòng người và cảm giác đặc biệt của một ngày mà cả thành phố dường như cùng hướng về một phía.

Nhiều năm sau, khi trở thành nhà nghiên cứu lịch sử, ông Lê Văn Lan mới hiểu đầy đủ hơn giá trị của điều mình từng chứng kiến.

Có lẽ đó chính là điều đặc biệt của nhân chứng lịch sử: họ không chỉ kể lại những gì mình đã đọc, mà kể lại những gì chính mắt mình từng nhìn thấy.

Tám mươi năm đã trôi qua. Cậu bé đứng giữa biển người Ba Đình năm nào đã trở thành một nhà sử học. Nhưng ký ức về buổi chiều mùa thu năm 1945 vẫn còn đó – như một mảnh ký ức sống nối quá khứ với hiện tại.