CÂU CHUYỆN 1: KÝ ỨC THỜI HOA LỬA

Ông bảo kỷ niệm thời chiến nó nhiều quá, nhiều đến mức mỗi lần nhớ lại, trong đầu nó trào ra hỗn độn, chuyện trước xen chuyện sau. Hồi ấy, đại đội ông thường xuyên hành quân, có những chuyến đi liền mấy ngày trong rừng già. Người lúc nào cũng mệt, bụng lại đói, thế mà vẫn cứ đi, nếu ngừng lại là không kịp. Có một lần, trên đường đi, anh em gặp một rẫy sắn của người dân bỏ hoang. Đói quá, toàn đội nhổ vài củ sắn ăn tạm. Ăn xong, có mấy anh lớn hơn ngồi xuống, thì thầm với anh em rằng phải trồng lại cây sắn. Thế là mỗi chỗ vừa mới nhổ xong sẽ được trồng thêm một mống mới. Hồi ấy chẳng ai nhắc nhở hay dặn dò gì cả, cứ nghĩ đơn giản là mình ăn xong để đại đội đi sau còn có cái để ăn. Giữa lúc thiếu thốn như thế, người ta lại nghĩ về người khác trước. Trong những lần hành quân, ông nhớ hoài một chuyện xảy ra vào ban đêm. Hôm đó trời mưa, đường trơn trượt, cả đội đi rất chậm. Một anh trong đơn vị không may trượt chân, ngã xuống, khẩu súng rơi hẳn vào bùn. Không ai nói với ai một lời, cả đội tự động dừng lại. Người lau súng, người che mưa, cứ thế mà lo cho nhau. Đứng giữa trời mưa lạnh, quần áo ướt sũng, nhưng không ai bỏ đi trước. Chuyện nhỏ thôi, nhưng ông nói chính những chuyện như vậy lại theo ông suốt đời. Không phải lúc nào cũng chiến đấu. Có những giai đoạn đóng quân lâu, anh em lại tranh thủ lao động, sản xuất. Chung quanh chỗ ở, mọi người trồng mấy luống rau nhỏ xíu. Rau không nhiều, nhưng quý lắm. Ông còn nhớ có lần rau vừa lên xanh thì bom nổ gần đó, đất đá vùi dập hết. Nhìn mấy luống rau bị phá, ai cũng tiếc, nhưng rồi cũng chẳng ai dám than thở. Mấy anh em lặng lẽ cuốc đất, trồng lại từ đầu. Không trồng thì không có cái mà ăn, rồi lại đói, nên dù cực mấy cũng phải làm. Trong cảnh thiếu thốn ấy, điều khiến ông nhớ nhất vẫn là sự sẻ chia giữa con người với nhau. Có lần một anh trong đơn vị bị sốt nặng, không ăn nổi. Phần cơm của anh ấy, mấy người khác chia nhau giữ lại, chờ anh khỏe hơn thì đưa lại. Có người đói đến mốc cả miệng mà vẫn nhường. Hồi đó không ai nói lời hay ý đẹp, nhưng ai cũng âm thầm làm vậy, như một điều tự nhiên. Ông cũng nói thật là có lúc mình sợ. Có những đêm nằm trong hầm, nghe bom nổ gần, tim đập mạnh đến mức tưởng như nghe rõ trong lồng ngực. Nhưng nhìn sang bên cạnh, thấy những người còn trẻ hơn mình, mặt tái đi mà vẫn nằm im, ông lại tự nhủ: các em còn ráng được thì mình cũng phải ráng. Cứ vậy, người này nhìn người kia mà chịu đựng, mà đi qua những ngày tháng khó khăn. Bây giờ già rồi, trí nhớ ông không còn như trước. Trận đánh nào, vào lúc nào, ông quên dần theo năm tháng. Nhưng những chuyện rất nhỏ, như trồng lại mống sắn, lau súng cho nhau trong mưa, hay chia nhau từng phần cơm ít ỏi, thì ông nhớ rất rõ. Có lẽ vì chính những điều nhỏ nhặt ấy cho ông thấy con người trong chiến tranh đã sống với ra sao. Khi được hỏi có điều gì muốn nhắn gửi đến thế hệ trẻ hôm nay, ông im lặng một lúc lâu. Rồi ông nói mình cũng không biết nhắn nhủ sao cho hay. Ông chỉ nghĩ rằng bây giờ các bạn trẻ sướng hơn ngày xưa nhiều, không còn bom đạn, không phải lo chạy xuống hầm. Vì vậy, chỉ mong mọi người sống cho đàng hoàng, thương nhau thêm một chút. Hồi đó, trong cảnh khổ cực như vậy mà người ta còn nghĩ cho người khác được, thì bây giờ hòa bình rồi, lại càng nên biết quý trọng cuộc sống yên ổn này, đừng coi đó là điều hiển nhiên