Câu chuyện 137

Trong suốt thời kỳ thực dân Pháp đô hộ nước ta, đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa oanh liệt bùng lên chống lại ách xâm lược.

Trong đó, nổi bật nhất phải kể đến cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần 30 năm dưới sự lãnh đạo tài tình và quả cảm của Hoàng Hoa Thám, tức Đề Thám.

Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Văn Nghĩa, sinh năm 1858 trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Đầu năm 1884, khi thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Ninh, ông tình nguyện ra nhập nghĩa binh của Lương Văn Nắm (tức Đề Nắm).

Tháng 4/1892, Đề Nắm bị thủ hạ là Đề Sặt sát hại, Hoàng Hoa Thám trở thành thủ lĩnh tối cao của phong trào Yên Thế, tiếp tục dẫn dắt nghĩa quân chống lại thực dân Pháp.

Với biệt danh “Hùm xám Yên Thế”, ông đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh lớn, buộc quân xâm lược phải gánh chịu những tổn thất nặng nề. Tiêu biểu là trận Hố Chuối (1890) và Đồng Hom (1892).

Ngày 29/1/1909, thực dân Pháp huy động hơn 15.000 quân cùng 400 lính địa phương - lực lượng lớn nhất bấy giờ, tổng tấn công vào Yên Thế. Cuộc chiến không cân sức này khiến nghĩa quân thiệt hại nghiêm trọng.

Ngày 10/2/1913 (tức ngày này cách đây tròn 113 năm), Hoàng Hoa Thám bị giặc sát hại. Dẫu phong trào Yên Thế sau đó cũng dập tắt, nhưng nó đã kịp khắc ghi một chương sử chói lọi về tinh thần quật cường, đồng thời để lại những bài học quân sự vô giá cho thế hệ mai sau.

Trên quê hương của người anh hùng áo vải, năm 2004, Hưng Yên đã đầu tư xây dựng nhà tưởng niệm Hoàng Hoa Thám ngay tại trung tâm xã. Trông nom cho khu nhà là thế hệ con cháu của ông.

Dù những người thân của Hoàng Hoa Thám tại đây đều mang họ Đoàn và họ Trương nhằm tránh sự truy sát của thực dân Pháp, song truyền thống yêu nước do tổ tiên để lại vẫn được lớp lớp cháu con gìn giữ và tiếp tục phát huy.