Câu chuyện 143

“Anh tên gì hỡi anh yêu quý?
Anh vẫn đứng lặng im như bức thành đồng
Như đôi dép dưới chân anh dẫm lên xác thù
Mà vẫn một màu bình dị sáng trong”

Với ca từ da diết mà kiêu hãnh, bài hát “Dáng đứng Việt Nam” do nhạc sĩ Nguyễn Chí Vũ phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của tác giả Lê Anh Xuân đã trở thành khúc ca tiêu biểu, lay động triệu trái tim suốt những năm dài kháng chiến.

Ít ai biết rằng, bài hát này lại bắt nguồn từ câu chuyện về một người anh hùng có thật. Không ai khác, đó chính là Liệt sĩ Nguyễn Công Mẹo - Chính trị viên phó Đại đội 1, Tiểu đoàn 16 anh hùng.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 16 được giao một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng: “trực tiếp tập kích sân bay Tân Sơn Nhất” - cứ điểm chiến lược trọng yếu của kẻ thù.

Rạng sáng ngày 31/1/1968 (tức ngày này cách đây tròn 58 năm), Đại đội 1 do đồng chí Nguyễn Công Mẹo dẫn đầu, lần theo đường tuần tra bên phải, chiếm thành công 2 nhà để máy bay.

Nhớ về khoảng thời gian này, những cựu chiến binh thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn 16 năm ấy vẫn không khỏi bồi hồi.

“2h sáng, đơn vị chúng tôi đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất, chiếm được một số mục tiêu.”

“Đến sáng, đối phương tổ chức phản kích mạnh. Đồng chí Mẹo lao lên, tựa vào một chiếc thiết giáp đã bị đứt xích trước đó, nã đạn về phía trước.”

“Anh lệnh cho một chiến sĩ khác nhảy hẳn lên, lấy khẩu đại liên của đối phương để cùng bắn về phía chúng”.

“Trời sáng hẳn, trực thăng Mỹ xả đạn vào đội hình của ta. Cả đồng chí Mẹo lẫn người chiến sĩ kia đều trúng đạn hi sinh.”

“Riêng anh Mẹo, khi hi sinh vẫn đứng tựa vào chiếc thiết giáp, súng vẫn hướng về phía trước trong tư thế tiến công.”

“Một lính Mỹ đến gần, bất ngờ nhìn thấy anh chết đứng nhưng ngỡ anh sắp nã đạn về mình nên vội giơ tay lên...”

Dù gặp phải tổn thất nặng nề nhưng tập thể cán bộ chiến sĩ Đại đội 1 anh hùng vẫn kiên cường chiến đấu, tiêu diệt hơn 150 tên Mỹ-Ngụy, bắn cháy 5 xe tăng và đẩy lùi hiều đợt phản kích của địch.

Chính những chiến công hiển hách của Đại đội 1 nói riêng và toàn Tiểu đoàn 16 nói chung trong trận tập kích sân bay Tân Sơn Nhất đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, làm rung chuyển cả nước Mỹ, buộc chúng phải ngừng ném bom miền Bắc và ngồi vào bàn đàm phán tại Hội nghị Paris.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, hình ảnh người chiến sĩ ngã xuống trong tư thế tiến công vẫn vẹn nguyên giá trị, trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí quật cường của một dân tộc không bao giờ khuất phục.

Đúng như trong câu hát:

“Từ dáng đứng của anh trên đường băng Tân Sơn Nhất
Dáng đứng tự hào dáng đứng Việt Nam.”