Câu chuyện 153
Ngôi làng có 503 liệt sĩ và 111 Mẹ Việt Nam anh hùng giỗ chung một ngày
Mỗi năm, ngôi làng này có một ngày giỗ chung, không phải dành cho một người, mà để tưởng niệm hàng trăm người đã ngã xuống.
Tại đây, người ta không cần kể lại những câu chuyện chiến tranh, bởi từng mái nhà, từng lối đi đều là chứng tích của một thời khói lửa.
Đó là câu chuyện có thật về làng Cẩm Sa, vốn là một làng chài nhỏ ven biển, thuộc xã Điện Nam Bắc (tỉnh Quảng Nam cũ).
Trong suốt thời kỳ kháng chiến, mảnh đất cằn cỗi này trở thành vành đai lửa. Ban ngày, người dân ra đồng lao động, đêm đến lại âm thầm làm nhiệm vụ giao liên, du kích.
Đặc biệt, làng Cẩm Sa có đến 503 liệt sĩ, 111 Mẹ Việt Nam anh hùng. Đồng thời cũng là quê hương của 5 vị tướng.
Chia sẻ về ngôi làng, ông Phước - em ruột Trung tướng Nguyễn Văn Thảng - nguyên Chính ủy Quân khu 5 cho biết:
“Làng tôi, đi đâu cũng gặp người từng mất mát do chiến tranh. Gặp ai cũng có thể là con cháu của liệt sĩ. Ở đây, ra ngõ là gặp anh hùng - nói nghe như đùa nhưng lại là sự thật.”
Ngày 27/7 hằng năm, cả làng như bước vào một đại lễ tri ân. Nhà nhà nổi trống, con cháu từ xa trở về dâng hương, bày lễ tại các nhà thờ tộc. Những gia đình không còn người thân cũng được hàng xóm thắp hương, làm giỗ thay.
“Nếu giỗ riêng từng người thì không xuể. Chúng tôi giỗ chung vào ngày 27/7 để nhớ hết những người đã ngã xuống.”
Làng Cẩm Sa sở hữu nhiều công trình đặc biệt, tiêu biểu là Nhà bia tưởng niệm 7 liệt sĩ, dũng sĩ Điện Nam. Tại đây khắc ghi chiến công oanh liệt trong trận đánh ngày 19/1/1972 (tức ngày này cách đây tròn 54 năm).
Hôm ấy, một tiểu đoàn địch với xe tăng, pháo binh, trực thăng và ca-nô yểm trợ bất ngờ tràn vào xã. Bị bao vây tứ phía, 7 cán bộ và du kích địa phương đã chiến đấu đến cùng, tiêu diệt 47 tên địch, bắn cháy xe tăng, hạ trực thăng HU1A rồi anh dũng hy sinh.
Tại nhà truyền thống của làng, tấm bia ghi danh liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng được đặt trang trọng trong gian thờ chính. Ở giữa là lá cờ Tổ quốc và tượng Bác Hồ.
“Năm nào trên tấm bia cũng có thêm tên mới. Có người được truy tặng muộn, nhưng không ai bị lãng quên...”
Người ta thường dùng câu “ra ngõ là gặp anh hùng” như một cách ví von. Nhưng ở Cẩm Sa, đó hoàn toàn là sự thật.
