CÂU CHUYỆN 191 - NGƯỜI MẸ GIỮ LỬA CÁCH MẠNG

Giữa vùng đất đầy bụi đỏ bazan của huyện Cam Lộ (Quảng Trị), có một người mẹ mà cả vùng đều kính trọng: Bà Đặng Thị Hảo, một Mẹ Việt Nam Anh hùng, người đã dành trọn cuộc đời cho kháng chiến, cho Tổ quốc và cho những người lính đi qua thời bom đạn.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, bà Hảo lớn lên giữa những ngày thực dân liên tục đàn áp phong trào yêu nước. Từ năm mới 18 tuổi, bà đã tham gia nuôi giấu cán bộ, làm giao liên bí mật. Bà gánh gạo, mang thuốc nổ, chuyển tài liệu… tất cả đều dưới vỏ bọc “cô gái đi chợ”. Không ai nghĩ rằng sau tấm áo nâu quê mùa lại là người giữ trong mình bao nhiệm vụ quan trọng của tổ chức.

Những năm 1966–1972, chiến trường Quảng Trị nóng rực bởi pháo sáng và đạn bom. Làng xóm bị cày xới, nhà cửa cháy rụi. Nhưng chính trong khói lửa ấy, ngôi nhà tranh của bà Hảo vẫn là nơi trú ẩn an toàn của cán bộ cách mạng. Bà đào hầm ngay dưới bếp, che bằng chiếc vạc nấu cơm, bên trên chất đầy củi khô để ngụy trang. Có lúc trong căn hầm nhỏ ấy có đến năm, sáu chiến sĩ trốn địch.

Năm 1968, chồng bà – ông Lâm – hy sinh khi đang vận chuyển đạn cho đơn vị. Tin dữ như nhát dao cắt vào tim người đàn bà mới ngoài ba mươi, nhưng bà chỉ ngồi lặng một đêm, rồi sáng hôm sau lại tiếp tục đi giao liên. Bà bảo:
“Chồng mình ngã xuống thì mình càng phải đứng lên. Còn nước thì còn người.”

Hai năm sau, con trai lớn của bà – anh Trường, chiến sĩ đặc công – cũng hy sinh trong trận đánh ở Thành Cổ. Ngày đưa tấm bằng báo tử về, bà chỉ ôm di ảnh con rồi thở thật dài. Không một tiếng than khóc. Bà nói với du kích xã:
“Nó chết để quê hương này sống. Tôi không được phép yếu lòng.”

Một buổi chiều tháng 9 năm 1971, địch tổ chức trận càn quy mô lớn quanh làng. Chúng lục soát từng nhà, đốt từng bãi tre. Trong lúc đó, hầm bí mật nhà bà Hảo đang chứa hai cán bộ huyện và một thương binh bị thương nặng.

Khi lính Mỹ hỏi dồn dập, bà bình tĩnh bưng nồi khoai, vừa bổ củi vừa nói chuyện như không có gì. Một tên lính nghi ngờ, định phá bếp để kiểm tra.Bà lập tức ôm lấy chỗ củi, nói rằng đó là “củi phơi khô chuẩn bị nấu cỗ cúng chồng”, không cho chúng đụng vào. Cách bà nói, giọng bà run run nhưng ánh mắt kiên quyết khiến bọn lính chần chừ rồi bỏ đi.

Nhờ 10 phút gan dạ ấy, ba người trong hầm được cứu sống, tiếp tục tham gia chiến đấu, góp phần giữ phong trào Cam Lộ không bị đánh phá.

Năm 1975, khi tiếng súng ngừng lại, bà không nghỉ ngơi. Bà tham gia Hội Phụ nữ xã, chăm sóc các gia đình thương binh, bệnh binh; tự tay cuốc đất, trồng khoai mang cho những cụ già neo đơn. Bà bảo:
“Chiến tranh qua rồi, nhưng tình nghĩa người lính là thứ phải giữ đến cuối đời.”

Đến cuối thập niên 90, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng với hai liệt sĩ và hàng chục năm nuôi giấu cán bộ. Trong buổi lễ, bà chỉ nắm chặt tấm bằng và nói nhỏ:
“Tôi nhận thay chồng và con tôi. Công của tôi chỉ là giữ ngọn lửa cách mạng trong nhà thôi.”

Bà Hảo qua đời ở tuổi 86, nhẹ nhàng như một đốm lửa tắt sau khi đã cháy hết mình vì Tổ quốc. Nhưng câu chuyện về bà—người phụ nữ nhỏ bé mà kiên cường giữa khói lửa chiến tranh—vẫn được lớp trẻ nơi đây kể lại mỗi mùa tri ân 27/7.

Hình ảnh người mẹ ôm bó củi, đứng chắn trước bếp lửa bảo vệ cán bộ, trở thành biểu tượng đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: thầm lặng mà bất khuất, giản dị mà rạng ngời.