Câu chuyện 213

Ngày 16/10/1973, Ủy ban Nobel Na Uy công bố Giải Nobel Hòa bình trao cho ông Lê Đức Thọ và Henry Kissinger vì nỗ lực đàm phán Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam. Quyết định này ngay lập tức gây tranh cãi dữ dội. Nhiều học giả cho rằng Hiệp định Paris không phải là một thỏa thuận hòa bình thực sự mà chỉ là ngừng bắn tạm thời, giúp Mỹ rút quân trong bối cảnh phong trào kháng chiến lan rộng. Nhà sử học người Na Uy Asle Sveen sau đó đã nhận định: “Hoàn toàn thất bại. Đây là giải thưởng tồi tệ nhất trong lịch sử Nobel Hòa bình”.

Sau khi tin tức được công bố, ông Lê Đức Thọ từ chối nhận giải vì hòa bình chưa được lập lại, trong khi dư luận phương Tây phản đối việc trao thưởng cho Kissinger. Cuộc tranh cãi cũng nổ ra trong nội bộ Ủy ban Nobel. Không hài lòng, hai trong số năm thành viên của Ủy ban này đã từ chức. Báo chí Mỹ khi đó gọi đây là “Giải Nobel về chiến tranh”.

Nhiều học giả và nghệ sĩ cho rằng việc vinh danh Kissinger là một sự mỉa mai, bởi ông này bị cáo buộc mở rộng chiến tranh sang Campuchia và can dự vào đảo chính ở Chile. Trái lại, ông Lê Đức Thọ trở thành người đầu tiên và duy nhất từ trước đến nay từ chối giải Nobel Hòa bình, khẳng định chỉ nhận khi hòa bình thật sự trở lại Việt Nam.