Câu chuyện 392
“Đánh điểm diệt viện, đánh vận động với công kiên”
Ngay sau Chiến dịch Biên giới năm 1950 giành thắng lợi, nhằm giữ vững và phát huy quyền chủ động chiến lược trên chiến trường, Trung ương Đảng chủ trương: “Nhân lúc địch đang hoang mang sau thất bại trên Đường số 4 và chưa kịp củng cố hệ thống phòng ngự chiến lược của chúng ở cửa ngõ đồng bằng, tranh thủ phát triển tiến công tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng đất đai, đẩy mạnh chiến tranh du kích trên địa bàn trung du và đồng bằng, làm thay đổi cục diện chiến trường, tiến tới giải phóng Đồng bằng Bắc Bộ”. Chấp hành chủ trương của Trung ương Đảng, ta tập trung củng cố bộ đội, tranh thủ điều kiện có lợi về thế chủ động chiến trường, mở liên tiếp ba chiến dịch vào trung du và Đồng bằng Bắc Bộ, trong đó là chiến dịch Trần Hưng Đạo (còn gọi là Chiến dịch Trung du).
Theo kế hoạch, đợt 1 diễn ra bắt đầu từ ngày 25/12/1950, mở đầu bằng chặn đánh cuộc hành quân Bê-cát-xin của Pháp vào khu vực tập kết của ta ở Xuân Trạch-Liễn Sơn, buộc địch phải co về thị xã Vĩnh Yên. Đêm 26 và 27/12, ta vận động bao vây, tiến công diệt 5 cứ điểm kiên cố (Hữu Bằng, Tú Tạo, đồi Cà Phê, Yên Phụ, Thằn Lằn), nhưng đánh các cứ điểm Chợ Thá, Chợ Vàng không thành công. Địch tăng cường phòng thủ Vĩnh Yên.
Sang đợt 2, với chủ trương tập trung lực lượng, đánh ăn chắc, tiêu diệt cứ điểm nhỏ, tiến tới tiêu diệt cứ điểm mới, đánh viện binh lớn, liên tục chiến đấu chuẩn bị sẵn sàng đánh dài ngày. Từ ngày 30/12/1950 đến ngày 18/01/1951, vận dụng phương châm "đánh điểm diệt viện", ta tiến công diệt cứ điểm Ba Huyên, chặn đánh quân ứng cứu ở Thanh Vân-Đạo Tú, truy kích địch tới thị xã Vĩnh Yên và bao vây thị xã. Pháp tiếp tục đưa lực lượng cơ động có máy bay, pháo binh yểm trợ, mở cuộc hành quân giải tỏa, đánh chiếm Núi Đanh; ta chặn đánh và giành giật với địch từng điểm cao. Rạng sáng 17/01, nhận thấy yếu tố bất ngờ không còn, bộ đội đã trải qua ba tuần chiến đấu liên tục, lực lượng bị tiêu hao và sức khỏe giảm sút, Bộ chỉ huy quyết định kết thúc chiến dịch.
Dù không đạt được mục tiêu giải phóng Vĩnh Yên, nhưng chiến dịch Trần Hưng Đạo đã cho thấy sự tiến bộ về chiến thuật và kỹ thuật của Quân đội nhân dân Việt Nam, cũng như sự quyết tâm và hy sinh cao độ của binh lính và nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược.
