Câu chuyện 409

Sau lần đội hình bị đạn cối làm rối loạn giữa đường rừng, Lê Trọng Tấn gặp tình huống đi xin súng từ tay một thổ ty người Thái đang nắm cả bản làng trong tay.

Cuối năm 1945, ở Tây Bắc, nhiều nơi, chính quyền cách mạng vừa mới hình thành. Nhưng trong các bản người Thái, người Mường, tiếng nói của phìa tạo, thổ ty vẫn còn rất nặng.

Dân bản vẫn quen nghe họ hơn là nghe cán bộ dưới xuôi lên.

Một hôm, Lê Trọng Tấn nhận được tin ở gần Mường Lay có một thổ ty đang giữ khá nhiều súng.

Ông ta không chống đối công khai. Nhưng cũng không chịu giao súng cho chính quyền cách mạng.

Lê Trọng Tấn hiểu điều người thổ ty kia sợ không phải là mất súng. Mà là sợ chọn nhầm phe.

Bởi lúc ấy, quân Pháp đang lăm le quay lại. Ở nhiều nơi, chính quyền cách mạng vẫn còn rất non. Chỉ cần một vùng núi đổi ý, tình hình có thể đảo lộn rất nhanh.

Anh em trong đơn vị đề nghị mang quân lên ép. Nhưng Lê Trọng Tấn không đồng ý.

Ông bảo: “Nếu kéo quân lên, người ta sẽ nghĩ mình đi đánh họ.”

Rồi ông quyết định chỉ mang theo vài người thân tín lên bản. Đi gần nửa ngày, đoàn mới đến nơi.

Người thổ ty bước ra đón khách. Ông ta mặc áo chàm đen, chân đi dép da, tay cầm điếu thuốc phiện. Nói năng chậm rãi, mắt rất khó đoán.

Nhưng suốt bữa ăn, không ai nhắc gì đến súng. Người thổ ty nói chuyện thời tiết, săn bắn, màu vụ

Còn Lê Trọng Tấn cũng chỉ lặng lẽ nghe. Ông hiểu rằng: Nếu lúc đó nóng vội, cuộc gặp sẽ hỏng.

Mãi đến lúc trời tối hẳn, Lê Trọng Tấn mới hỏi: “Nghe nói ông còn giữ nhiều súng?”

Người thổ ty rít một hơi thuốc dài, để khói bay mờ cả khuôn mặt rồi mới đáp: “Thời buổi này… không có súng thì không yên tâm.”

Không khí trên nhà sàn chùng xuống. Mấy người ngồi quanh gần như nín thở.

Ai cũng hiểu câu chuyện thật sự bây giờ mới bắt đầu.

Lê Trọng Tấn nói: “Nếu ai cũng giữ súng riêng, sau này dân bản lại khổ.”

Người thổ ty vẫn ngồi im. Một lúc sau, ông ta hỏi đúng điều mình lo nhất: “Nhỡ người Pháp quay lại thì sao?”

Lê Trọng Tấn nhìn thẳng vào mắt ông ta: “Nếu Pháp quay lại… chúng tôi sẽ đánh.”

Lúc đó, người thổ ty nhìn Lê Trọng Tấn rất lâu. Có lẽ ông ta đang tự hỏi: những người dưới xuôi lên này liệu có thật sự giữ được Tây Bắc không? Hay rồi cũng bỏ đi như bao toán quân khác?

Rồi bất ngờ, người thổ ty đứng dậy. Ông ta chỉ nói một câu: “Đi theo tôi.”

Mọi người cầm đèn dầu đi xuống phía sau nhà sàn. Qua chuồng ngựa, người thổ ty mở một căn kho nhỏ bằng gỗ.

Cánh cửa vừa bật ra, ánh đèn dầu lập tức hắt vào những khẩu súng xếp kín bên trong.

Bên trong đó có: Súng trường; đạn; vài khẩu còn bọc dầu rất kỹ.

Lúc ấy, Lê Trọng Tấn mới thật sự thở phào. Ông hiểu điều vừa mở ra là lòng tin của cả một vùng bản.

Đêm đó, bộ đội ngồi lau súng ngay dưới ánh đèn dầu leo lét. Có người vừa lau vừa cười: “Lên Tây Bắc xin súng còn khó hơn đánh đồn.”

Lê Trọng Tấn nghe vậy chỉ cười nhẹ.

Bởi ông hiểu rất rõ một điều: ở vùng núi này, có những trận không cần nổ súng nhưng nếu làm không khéo, hậu quả còn lớn hơn cả một trận đánh hỏng.

Sau này nhớ lại, ông vẫn nhớ nhất đêm ngồi trên nhà sàn hôm ấy. Một bếp lửa. Một bát rượu ngô. Một người thổ ty đang dò xét xem cách mạng có đáng để tin hay không.