Câu chuyện 98

Năm 1965, giữa lúc miền Bắc đang chìm trong bom đạn, một bức ảnh đen trắng xuất hiện và nhanh chóng lan truyền khắp cả nước. Đó là hình ảnh một cô gái nhỏ nhắn, tay cầm súng, nghiêm nghị áp giải một viên phi công Mỹ cao lớn cúi đầu bước đi giữa núi rừng Hà Tĩnh. Cô gái trong ảnh là Nguyễn Thị Kim Lai, khi ấy chỉ mới 17 tuổi, cao 1m47, nặng 37kg nhưng mang trong mình lòng dũng cảm khiến cả kẻ thù cũng phải nể phục.

Ngày 20/9 năm ấy, một chiếc máy bay Mỹ bị trúng đạn và bốc cháy khi đang oanh tạc cầu Lộc Yên. Phi công nhảy dù xuống vùng rừng núi Hương Khê. Mỹ lập tức điều ba chiếc trực thăng đến tìm kiếm nhưng một trong số đó tiếp tục bị dân quân ta bắn rơi. Cả vùng quê náo động, quân dân hô nhau đổ lên rừng truy bắt. Trong dòng người ấy có cô Lai, cô là một thiếu nữ vừa tốt nghiệp cấp hai, mới gia nhập dân quân tự vệ xã Phú Phong. Được cấp khẩu súng trường, cô chưa từng sử dụng, chỉ biết duy nhất cách bóp cò.

Sáng hôm sau, trong khu rừng rậm rạp thuộc xã Hương Trà, Kim Lai phát hiện viên phi công William Andrew Robinson đang co ro trốn trong hốc đá. Sau khoảnh khắc trấn tĩnh, cô dũng cảm giương súng lên bắn ba phát chỉ thiên. Robinson giơ tay đầu hàng và bước ra khỏi nơi ẩn nấp. Nghe tiếng súng, nhiều người lập tức chạy đến hỗ trợ, khống chế và áp giải phi công về Huyện đội. Chính trong khoảnh khắc ấy, tấm ảnh lịch sử đã ra đời. Mãi sau này, khi nhìn thấy ảnh in kèm bài thơ của nhà thơ Tố Hữu, bà Lai mới biết mình đã bước vào trang sử của dân tộc.

"O du kích nhỏ giương cao súng
Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu
Ra thế! To gan hơn béo bụng
Anh hùng đâu cứ phải mày râu"

Dù đã được đề bạt làm xã đội phó nhưng bà Lai không nhận. Bà xin đi chiến trường làm y tá tại một trạm quân y ở Quảng Trị. Năm 1969, bà bị thương nặng sau đó được đưa ra Bắc điều trị rồi về công tác tại Viện Đông y tỉnh Hà Tĩnh.

Điều bất ngờ là vào năm 1995, đúng 30 năm sau sự kiện năm xưa, bà Kim Lai và viên phi công Mỹ đã có dịp gặp lại trong một bộ phim tài liệu do Hãng truyền hình NHK của Nhật Bản phối hợp thực hiện. Cuộc hội ngộ không còn khoảng cách, không còn kẻ thù, chỉ còn hai con người từng đối diện giữa chiến tranh nay cùng trở về hốc đá năm xưa để kể lại những chuyện buồn vui và nhắc nhớ một thời thanh xuân tuy khốc liệt mà vinh quang.