Câu chuyện điếu thuốc
Gió chiều quất tung lớp bụi đỏ trên con đường làng khi bác Đinh, một cựu chiến binh hơn bảy mươi tuổi, thong thả tựa vào chiếc ghế tre trước sân. Mái tóc đã bạc trắng, nhưng đôi mắt vẫn ánh lên sự từng trải của một người đã đi qua chiến tranh. Hôm nay, bác nhận lời mấy thanh niên trong làng kể lại một câu chuyện mà bác vẫn giữ kín suốt bao năm — chuyện về một điếu thuốc trên chiến trường biên giới 1979.
Bác Đinh bắt đầu chậm rãi:
“Ngày ấy, bọn bác đóng ở mặt trận Lạng Sơn. Tiếng pháo ầm ầm ngày đêm, đất trời rung chuyển. Cả đơn vị lúc nào cũng trong tư thế sẵn sàng vì địch đánh ào ạt. Mà giữa những giờ phút căng như dây đàn ấy… có lúc chỉ một điếu thuốc cũng đủ làm người ta cảm thấy ấm lòng.”
Bác dừng lại, ánh mắt như nhìn về một nơi rất xa.
“Hôm đó, sau một đợt pháo kích dữ dội, bọn bác tản ra trú trong khe đá. Lúc ấy trời lạnh lắm, sương phủ trắng cả lưng áo. Thằng Hòa — lính trẻ nhất trung đội, mới ngoài hai mươi — run cầm cập vì cả mấy ngày chưa có nổi một hơi thuốc. Nó liếc sang bác, cười gượng:
‘Giá mà có điếu thuốc, cháu hút cho đỡ run bác ạ.’
Bác đâu còn thuốc. Đến bật lửa cũng chỉ còn tí xăng. Nhưng rồi trong túi áo, bác bỗng sờ thấy một điếu thuốc cuối cùng, thứ mà bác định để dành sau trận đánh.”
Bác Đinh kể, nét mặt bồi hồi:
“Bác rút điếu thuốc, gõ gõ vào tay rồi chìa sang Hòa. Nó tròn mắt:
‘Bác hút đi, của bác mà…’
Bác chỉ cười:
‘Khi nào hòa bình bác hút nhiều cũng được. Giờ chú cần hơn.’
Nó nhận lấy, hai tay run run. Bác bật hộ nó tia lửa cuối cùng của cái bật lửa sắp tắt. Hòa kéo một hơi thật sâu, khói thuốc hòa trong hơi thở lạnh ngắt của chiến trường. Chỉ một chút thôi, nhưng bác thấy mặt nó dãn ra, không còn tái mét nữa.”
Nhưng câu chuyện không dừng ở đó.
“Hôm ấy địch bất ngờ mở đợt tấn công. Hòa là người lao lên đầu tiên, súng trên tay, miệng còn cười:
‘Bác Đinh, về rồi cháu đền bác cả bao nhé!’
Đó… là câu cuối cùng bác nghe từ nó.”
Bác Đinh im lặng hồi lâu. Mấy thanh niên ngồi xung quanh cũng lặng đi.
“Sau trận ấy,” bác nói trong tiếng thở dài, “bác tìm thấy trong ba lô của nó một bao thuốc lá dở, chỉ còn đúng một điếu đã gãy làm đôi. Có lẽ nó định để dành mang về cho bác. Bác giữ bao thuốc ấy suốt mấy chục năm… vì nó không phải thuốc, mà là lời hứa dang dở của một thằng lính trẻ.”
Gió khẽ thổi làm mấy chiếc lá khô xoay xoay rơi xuống sân. Bác Đinh nheo mắt nhìn về phía núi, nơi ngày xưa từng đỏ lửa.
“Chiến tranh không chỉ có súng đạn. Nó còn có những điều nhỏ bé như điếu thuốc ấy — để người ta biết thương nhau, sống vì nhau… và để nhớ mãi những người không trở về.”
