câu chuyện lịch sử a4 (9)

Những hầm bí mật dưới vườn khoai

Cụ Phạm Thị L. (tên đã thay đổi), sinh năm 1947, kể lại những năm tháng chiến tranh khi Đồng Thành còn là vùng nông thôn nghèo nhưng nằm gần tuyến chi viện quan trọng. “Hồi đó, làng tôi ngày cày ruộng, tối đào hầm. Nhà nào cũng có hầm trú ẩn. Có nhà còn đào hầm bí mật dưới gốc chuối, gốc khoai để giấu cán bộ.” Cụ nhớ rõ những đêm nghe tiếng máy bay rít trên đầu. Cả làng tắt đèn, trẻ con được bế xuống hầm. Người lớn thì thay nhau canh gác. “Có hôm bom rơi ngoài cánh đồng, đất đá tung lên như bão. Sáng ra, bà con lại ra lấp hố bom, dựng lại bờ vùng để kịp cấy lúa.” Đồng Thành khi ấy không chỉ sản xuất lương thực mà còn là nơi tiếp tế, che chở cho lực lượng hoạt động bí mật. Nhiều gia đình sẵn sàng nhường gian nhà, chia từng bát gạo. Một lần thoát hiểm Cụ L. kể về một lần cán bộ bị truy quét: “Họ vào làng bất ngờ. May có hầm bí mật nối từ bếp ra vườn. Cán bộ chui xuống, chúng tôi lấy tro bếp phủ lên nắp hầm. Tim đập thình thịch, chỉ sợ bị phát hiện.” Cuộc lục soát kéo dài hàng giờ, nhưng cuối cùng không ai bị bắt. Sau hôm đó, cả làng càng cảnh giác hơn. Sau chiến tranh Cụ nói, điều đáng nhớ nhất không chỉ là bom đạn, mà là tình làng nghĩa xóm: “Hồi đó nghèo lắm, nhưng thương nhau lắm. Giờ làng đã đổi thay, đường bê tông, nhà mái ngói. Nhưng dưới những mảnh vườn này từng có hầm bí mật – nơi giữ gìn sự sống và niềm tin.”