Câu chuyện: “Những người giữ rừng thầm lặng”

Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng Định Hóa được Trung ương lựa chọn làm căn cứ địa cách mạng – nơi đặt cơ quan đầu não của cả nước, thường được gọi là An toàn khu (ATK). Trong vòng cung bảo vệ ATK ấy, xã Trung Hội giữ một vị trí đặc biệt. Không phải là nơi đặt cơ quan lớn, cũng không phải tuyến vận chuyển chính, nhưng Trung Hội lại chính là “vành đai” – lớp bảo vệ âm thầm, bền bỉ, giữ cho vùng lõi được an toàn tuyệt đối. Câu chuyện về ông Ma Văn Lợi – một du kích địa phương – là hình ảnh tiêu biểu cho những con người nơi đây.

Năm 1948, ông Lợi mới ngoài ba mươi tuổi, là người dân tộc Tày, sinh ra và lớn lên giữa núi rừng Trung Hội. Khi cách mạng cần, ông tham gia đội du kích xã, nhận nhiệm vụ canh gác, tuần tra, bảo vệ các tuyến đường vào ATK. Công việc của ông không có tiếng súng vang dội, nhưng luôn đối mặt với hiểm nguy. Ban ngày, ông vẫn lên nương, làm ruộng như bao người dân khác. Nhưng đêm xuống, ông cùng đồng đội lại tỏa ra các ngả rừng, canh gác từng lối mòn, từng con suối – những nơi địch có thể bí mật xâm nhập.

Một đêm cuối năm 1950, khi sương rừng dày đặc, ông Lợi phát hiện dấu hiệu lạ: cành cây bị bẻ, dấu chân lạ in trên đất ẩm. Ông lập tức báo hiệu cho tổ du kích. Không ai nói to. Mọi tín hiệu đều bằng ám hiệu đã được quy ước từ trước. Họ chia thành từng nhóm nhỏ, âm thầm bao vây khu vực nghi vấn. Quả đúng như dự đoán, một toán lính địch đang tìm cách thăm dò đường vào vùng ATK. Không nổ súng ngay, ông Lợi và đồng đội kiên nhẫn theo dõi, nắm chắc hướng đi của địch. Sau đó, họ báo tin về cấp trên, phối hợp với lực lượng lớn hơn để tổ chức đánh chặn. Toán địch bị buộc phải rút lui. Không ai trong đội du kích bị thương. Đó chỉ là một trong rất nhiều lần như thế.

Ở Trung Hội, việc “không để địch lọt vào” chính là chiến công lớn nhất. Người dân nơi đây ai cũng là “tai mắt” của cách mạng. Có cụ già ngồi bên bếp lửa, nhưng vẫn tinh ý nhận ra người lạ. Có em nhỏ đi chăn trâu, nhưng thuộc lòng từng lối mòn, sẵn sàng dẫn đường cho cán bộ. Có những người phụ nữ vừa giã gạo, vừa canh chừng động tĩnh xung quanh. Tất cả tạo thành một mạng lưới bảo vệ vững chắc.

Ông Lợi từng nói:

“Chúng tôi không đánh lớn, nhưng giữ được rừng này yên, là giữ được Trung ương.”

Có những đêm mưa rét, ông và đồng đội phải nằm phục dưới tán rừng hàng giờ liền. Quần áo ướt sũng, cái lạnh thấm vào da thịt, nhưng không ai rời vị trí. Bởi họ hiểu, phía sau mình là cơ quan đầu não, là nơi làm việc của những người lãnh đạo đất nước. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả lớn. Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, ông Lợi trở về với cuộc sống bình dị. Ông lại lên nương, trồng lúa, nuôi con cháu. Nhưng mỗi khi nhắc lại những năm tháng ấy, ánh mắt ông vẫn ánh lên niềm tự hào. Không phải vì lập chiến công lớn. Mà vì đã góp một phần nhỏ bé để giữ vững “trái tim” của cách mạng.