(CÂU CHUYỆN SỐ 43) Phan Tư – Người “mở đường sống” giữa dòng Nậm Na dữ dội

Trong những trang sử hào hùng của Chiến dịch Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh những trận đánh lẫy lừng, còn có những con người thầm lặng làm nên chiến thắng từ phía sau. Phan Tư – người lính công binh – chính là một biểu tượng như thế: dũng cảm, sáng tạo và sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy nơi tuyến hậu cần khốc liệt.

Sinh năm 1931 tại Nghệ An, ông nhập ngũ năm 1951, thuộc lực lượng công binh. Từ những ngày đầu quân ngũ, dù ở bất kỳ nhiệm vụ nào, ông luôn thể hiện tinh thần xung kích, không ngại khó khăn, gian khổ, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Nhưng dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông gắn liền với dòng sông Nậm Na – nơi được xem là “tử địa” của tuyến vận tải chiến lược. Con sông dài hơn 70km với hàng trăm ghềnh thác lớn nhỏ, nước chảy xiết, đã từng nhấn chìm hàng trăm bè mảng chở lương thực cho chiến dịch.

Trước tình thế cấp bách, nhiệm vụ phá thác được giao cho đơn vị công binh. Đó là một nhiệm vụ hoàn toàn mới, đầy hiểm nguy: phải dùng thuốc nổ phá đá dưới dòng nước xiết, trong điều kiện rét buốt, thiếu thốn và không có bất kỳ kinh nghiệm nào trước đó.

Giữa hoàn cảnh ấy, Phan Tư đã xung phong đi đầu. Ông trực tiếp lặn xuống dòng nước lạnh giá, tìm điểm đặt bộc phá. Có lần, ông ôm khối thuốc nổ đã châm ngòi, lao mình xuống lòng sông, ấn chặt vào kẽ đá rồi bơi ngược dòng trở lại. Chỉ vài giây sau, tiếng nổ vang lên, thác đá bị phá tung, mở ra luồng nước thông suốt.

Không dừng lại ở lòng dũng cảm, ông còn thể hiện trí tuệ sáng tạo hiếm có. Từ thực tế nhiều lần thuốc nổ bị ướt, tịt ngòi, ông nghĩ ra cách gói thuốc nổ bằng lá dong, buộc chặt như gói bánh chưng để chống nước. Sáng kiến giản dị ấy đã giúp nâng cao hiệu quả, bảo đảm an toàn cho toàn đơn vị.

Suốt gần hai tháng, giữa cái lạnh cắt da và dòng nước hung dữ, ông cùng đồng đội đã phá hàng chục thác ghềnh, mở thông tuyến vận chuyển quan trọng, góp phần bảo đảm hậu cần cho chiến dịch. Những bè gạo, vũ khí từ đó có thể vượt qua Nậm Na, tiếp sức cho tiền tuyến.

Không chỉ “phá thác”, Phan Tư còn là người “phá bom” gan dạ. Khi địch ném bom dày đặc nhằm cắt đứt tuyến đường tiếp tế, ông sẵn sàng nằm ngay trên mặt đường quan sát vị trí bom rơi, đánh dấu cho đồng đội xử lý. Có lần, trước quả bom nổ chậm nằm giữa đường khiến đoàn dân công ùn tắc, ông đã dũng cảm cầm đuốc đứng cạnh quả bom làm “cột mốc sống”, dẫn đường cho mọi người vượt qua an toàn.

Những hành động ấy không chỉ là lòng dũng cảm, mà còn là sự hy sinh thầm lặng – lấy thân mình làm lá chắn để giữ mạch sống của chiến dịch.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 31/8/1955, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng Huân chương Quân công hạng Ba – phần thưởng xứng đáng cho một con người đã góp phần mở đường cho chiến thắng.

Phan Tư không phải là người trực tiếp xung phong trên trận địa, nhưng ông đã chiến đấu theo cách của riêng mình – chiến đấu với thiên nhiên khắc nghiệt, với bom đạn kẻ thù, để giữ cho dòng chảy hậu cần không bao giờ bị ngắt quãng.

Giữa dòng Nậm Na cuộn chảy năm xưa, hình ảnh người lính công binh ôm bộc phá lao vào thác dữ vẫn là biểu tượng sống động của ý chí con người Việt Nam: dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh vì nhiệm vụ.

Một con người bình dị, một cuộc đời lặng thầm – nhưng chính những “người mở đường” như Phan Tư đã góp phần làm nên bản hùng ca bất tử của dân tộc.