Câu chuyện thời hoa lửa (16)

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản trường ca được viết bằng máu, nước mắt và cả sự kiên cường của biết bao thế hệ. Nhưng giữa hàng trăm trang sử thi ấy, đôi khi chỉ một câu chuyện, một lời kể từ một nhân chứng lịch sử cũng đủ làm trái tim ta lặng đi, để ta cảm nhận rõ rệt rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở – lịch sử ở ngay trước mắt, bằng xương, bằng thịt, bằng ký ức chưa bao giờ phai nhạt.

Khi đọc lại câu chuyện của cựu chiến binh Nguyễn Xuân Liêm – người từng trực tiếp tham gia trận đánh mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân 1975 tại Phước Long – tôi cảm thấy như mình đang được trở về quá khứ, được chạm vào một phần lịch sử sống động mà đầy thiêng liêng. Không phải những trang lịch sử khô cứng trong sách giáo khoa, cũng không phải những mốc sự kiện được ghi nhớ qua con số, mà là lịch sử được kể bằng giọng nói trầm ấm của một người đã đi qua chiến tranh, người hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình và sự hy sinh.

Ông Nguyễn Xuân Liêm sinh năm 1946 ở Thái Bình – vùng đất của phù sa, của những mùa gặt yên bình. Nhưng tuổi trẻ của ông không trôi qua trong những buổi chiều thả diều trên đê hay tiếng gió thổi qua đồng lúa. Thời cuộc đưa ông ra chiến trường.

Ông kể:“Ngày ấy chúng tôi trẻ lắm, vừa ngoài đôi mươi. Nhưng Tổ quốc gọi thì đi thôi, chẳng ai nghĩ gì cho riêng mình.”Câu nói ấy cứ quanh quẩn trong đầu tôi rất lâu. Tôi chợt nhận ra rằng sự “đi” của thế hệ ấy là một bước đi rất khác:

– Không có sự do dự.

– Không chờ điều kiện hay đòi hỏi gì.

– Chỉ có niềm tin vào hai chữ Tổ quốc.

Có lẽ vì vậy mà người lính trẻ Nguyễn Xuân Liêm đã khoác ba lô lên đường, trở thành lính xe tăng – một trong những lực lượng mũi nhọn của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đó là thế hệ thanh niên lớn lên giữa tiếng gọi của Tổ quốc, giữa khát vọng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Khi đất nước còn chìm trong khói lửa, ông lên đường nhập ngũ, trở thành lính xe tăng của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nghe ông kể: “Ngày ấy chúng tôi trẻ lắm, mới đôi mươi thôi, nhưng trong lòng chỉ có một điều: phải giành lại độc lập cho dân tộc.” Câu nói giản dị ấy khiến tôi hình dung rất rõ về những người lính trẻ, với ánh mắt đầy niềm tin và trái tim rực lửa lý tưởng.

Trong trận đánh ngày 2/1/1975, ông Liêm thuộc Trung đoàn 273, Lữ đoàn xe tăng 203. Nhiệm vụ của ông và đồng đội là dùng đội hình ba xe tăng – số hiệu 363, 944 và 948 – mở đường tiến công vào thị xã Phước Long. Nhưng chiến trường, như cách ông nói, “không bao giờ giống trong bản đồ diễn tập”. Ba chiếc xe tăng bắt đầu tiến vào vị trí đã định, nhưng ngay lập tức bị đối phương kháng cự dữ dội. Chiếc tăng 944 bị kẹt pháo, hoàn toàn mất khả năng chiến đấu. Chiếc 948 chống trả đến viên đạn cuối nhưng rồi cũng hết sạch đạn dược, chỉ còn khả năng cơ động.

Lúc này, ông Liêm – chỉ huy xe tăng 363 – phải đối diện với một thực tế vô cùng nghiệt ngã: trên vai ông và kíp chiến đấu chỉ còn rất ít đạn. Nhưng nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành. Ông kể lại: “Tôi bảo anh em trong xe: Không còn đường lùi nữa. Còn người là còn xe, một xe cũng phải tấn công.” Câu nói ấy khiến tôi lặng người đi. Bởi nó không chỉ là mệnh lệnh trong chiến đấu mà còn là tinh thần thép, là ý chí kiên cường của người lính Việt Nam suốt bao thế hệ.

Tôi tưởng tượng ra khoảnh khắc ấy: trong chiếc xe tăng chật hẹp, mùi dầu máy, mùi khói súng hòa lẫn vào tiếng kim loại rung lên từng nhịp, những người lính trẻ nhìn nhau, không cần nói nhiều nhưng ánh mắt đã nói lên tất cả – sự quyết tâm, tinh thần đồng đội và tình yêu đất nước.

Khi xe tăng 363 lao thẳng vào trung tâm thị xã Phước Long, tiếng nổ vang trời, khói bụi mù mịt. Ông kể: “Chúng tấn công từ mọi phía. Bộ đàm lúc ấy chỉ nghe tiếng gọi nhau dồn dập: 363 báo tình hình! 363 có nghe rõ không! Nhưng chúng tôi chỉ kịp trả lời: 363 vẫn tiến, vẫn chiến đấu.” Tôi cảm thấy như đang nhìn thấy toàn bộ cảnh tượng trước mắt – ngột ngạt, nguy hiểm, căng thẳng nhưng cũng vô cùng hùng tráng.

Điều đáng khâm phục là không một ai chùn bước. Trong giây phút mà chỉ cần do dự là có thể trả giá bằng mạng sống, ông Liêm cùng đồng đội đã giữ được bình tĩnh, thao tác chính xác từng động tác, từng phát bắn. Nhờ sự dũng cảm và quyết tâm của kíp xe 363, đội hình tấn công của ta đã phá vỡ được tuyến phòng thủ quan trọng của địch, tạo tiền đề cho những bước tiến lớn hơn sau này. Phước Long trở thành chiến thắng mở màn cho đại thắng Mùa Xuân 1975, chứng minh rằng quân ta đã đủ sức mạnh, đủ thế và lực để tiến tới giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Khi kể chuyện, ông Liêm không tự nhận mình là anh hùng. Ông chỉ nói: “Hôm ấy, ai ở vào vị trí tôi cũng sẽ làm như vậy. Vì lúc đó, nhiệm vụ và đồng đội quan trọng hơn bản thân.” Sự khiêm nhường ấy khiến tôi càng thêm trân trọng ông. Chiến công lớn lao, nhưng người kể lại bằng giọng bình thản, như thể mọi điều ông làm đều tự nhiên, giản dị. Nhưng chính sự giản dị ấy làm câu chuyện trở nên xúc động đến lạ.

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất chính là cách ông nhìn nhận về chiến thắng. Ông không kể để khoe mình, mà kể để nhắc nhở thế hệ trẻ về những giá trị không bao giờ được phép lãng quên: dũng cảm, niềm tin và sự hy sinh. Ông nói: “Chiến tranh qua rồi, nhưng bài học của nó thì còn mãi. Hòa bình không tự nhiên mà có. Nó được đổi bằng máu của đồng đội tôi, của bao thế hệ.” Nghe câu ấy, tôi cảm thấy trong lòng dâng lên một sự biết ơn khó diễn tả.

Sau chiến tranh, ông Liêm trở về quê, sống cuộc đời giản dị như bao người nông dân. Nhưng chất lính trong ông vẫn vẹn nguyên. Ông tham gia Hội Cựu chiến binh, kể lại ký ức chiến trường cho lớp trẻ, không phải để khơi dậy nỗi đau mà để truyền đi bài học về niềm tin và lòng yêu nước. Ông bảo: “Thế hệ các cháu có thể không biết chiến tranh như chúng tôi, nhưng chỉ cần nhớ: mạnh mẽ, tử tế và sống có trách nhiệm – thế là đủ.”

Những lời ấy khiến tôi xúc động. Tôi chợt hiểu rằng lòng dũng cảm không chỉ hiện lên ở thời khắc đối mặt với kẻ thù, mà còn hiện hữu trong cách con người sống sau chiến tranh – sống chan hòa, sống có ích, sống vì cộng đồng. Những người như ông Liêm không chỉ chiến đấu để mang lại hòa bình, mà còn sống để gìn giữ hòa bình ấy bằng sự mẫu mực của mình.

Câu chuyện của ông khiến tôi nhận ra một điều quan trọng: niềm tin là sức mạnh lớn nhất. Trong giây phút chỉ còn một chiếc xe tăng, chỉ còn vài viên đạn, chỉ còn một quyết định mong manh, chính niềm tin đã giúp ông và đồng đội tiến lên. Niềm tin vào nhiệm vụ. Niềm tin vào đồng đội. Niềm tin vào tương lai của dân tộc. Và cũng nhờ những niềm tin như thế, lịch sử mới được viết nên.

Khi nghe những lời ấy, tôi càng thêm trân trọng những người lính như ông. Họ không chỉ chiến đấu trong thời khắc quyết định, mà còn sống đẹp, sống có ý nghĩa trong thời bình. Những câu chuyện ấy nhắc nhở tôi rằng lòng dũng cảm không chỉ nằm ở khoảnh khắc đối mặt với nguy hiểm, mà còn nằm ở cách người ta sống tử tế, chan hòa và có trách nhiệm sau khi trở về.

Câu chuyện của ông giúp tôi hiểu rằng niềm tin là sức mạnh vô hình nhưng vô cùng quan trọng. Nó tiếp thêm dũng khí cho con người trong những thời khắc khó khăn nhất. Và niềm tin ấy – khi được nuôi dưỡng bằng trách nhiệm và lý tưởng – có thể tạo nên những điều lớn lao, thậm chí làm nên lịch sử.

Khi gấp lại câu chuyện về cựu chiến binh Nguyễn Xuân Liêm, tôi thấy lòng mình lặng lại. Lặng vì khâm phục. Lặng vì biết ơn. Và lặng để suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ trẻ. Chúng tôi, những người sinh ra và lớn lên trong hòa bình, không phải đối mặt với đạn bom hay hy sinh như thế hệ của ông, nhưng lại mang trách nhiệm sống sao cho xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi.

Lời kể của ông Liêm không chỉ là một mảnh ghép của lịch sử, mà còn là bài học về nhân cách, về bản lĩnh và về niềm tin. Nó nhắc nhở tôi rằng mỗi người đều có thể góp phần xây dựng đất nước bằng chính sự cố gắng và tử tế của mình. Và nếu một ngày nào đó tôi gặp khó khăn, có lẽ câu nói “Còn người, còn xe – một xe cũng tấn công!” sẽ trở thành động lực để tôi mạnh mẽ hơn, kiên cường hơn.

Bởi vì, có những câu chuyện không chỉ để nghe. Chúng để sống cùng, để trưởng thành, và để tiếp tục viết tiếp hành trình của lịch sử theo cách của chính thế hệ chúng tôi.

Câu chuyện của cựu chiến binh Nguyễn Xuân Liêm không chỉ giúp tôi hiểu hơn về quá khứ mà còn truyền cho tôi cảm hứng sống tốt hơn, mạnh mẽ hơn, biết trân trọng hòa bình và biết ơn những người đã hy sinh cho Tổ quốc. Tôi tin rằng những giá trị đẹp đẽ ấy sẽ mãi là hành trang tinh thần cho thế hệ trẻ chúng tôi.