CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA (18)

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Tôi gặp bà vào một buổi chiều tháng Ba, khi nắng còn vương trên những mái nhà cũ.

Căn nhà nhỏ cuối phố có một ngọn đèn dầu đặt ngay ngắn trên bàn thờ. Bà bảo: “Đèn

này, ngày xưa theo bà ra chiến trường.”

Bà là cựu thanh niên xung phong. Năm bà mười tám tuổi, cái tuổi bây giờ chúng tôi

còn đang loay hoay với bài vở, những dự định tương lai – bà đã viết đơn xin đi tuyến

lửa.Bà kể, ngày đó, rời quê chỉ kịp mang theo một bộ quần áo nâu và lời dặn của mẹ:

“Giữ mình, con nhé. Còn sống là còn ngày về.”

Tôi hỏi bà có sợ không.

Bà cười, ánh mắt hiền mà xa xăm:

“Sợ chứ. Bom rơi đâu biết trước. Nhưng nghĩ đất nước còn chiến tranh, mình không

đi thì ai đi?”

Những năm tháng ấy, bà cùng đồng đội mở đường, tải đạn, san lấp hố bom. Ban ngày

máy bay gầm rú trên đầu. Ban đêm, họ làm việc trong ánh đèn dầu leo lét, tranh thủ

từng phút yên ắng hiếm hoi. Có những người bạn của bà đã nằm lại nơi rừng sâu, tuổi

đời chưa kịp hai mươi.

Bà kể về Lan – cô bạn thân cùng quê. Hai người từng hẹn với nhau rằng sau chiến

tranh sẽ mở một quán chè nhỏ. Nhưng một trận bom bất ngờ đã cướp Lan đi mãi mãi.

“Ngày đó, bà không kịp khóc. Phải lấp đường cho kịp đoàn xe qua. Khóc sau.” – bà

nói, giọng chùng xuống.Tôi nhìn bàn tay bà – những ngón tay gầy guộc, chai sạn.

Thời gian đã in dấu trên làn da nhăn nheo ấy, nhưng tôi vẫn tưởng tượng được đôi bàn

tay năm xưa từng đào đất, khuân đá, giữ từng nhịp đường thông suốt cho tiền tuyến.

Chiến tranh qua đi, bà trở về quê. Không quán chè nào được mở. Không còn Lan để

cùng ngồi bên nồi nước đường nghi ngút khói. Bà lập gia đình, sinh con, sống cuộc

đời bình dị. Nhưng ngọn đèn dầu năm ấy vẫn được bà giữ lại.

“Để nhớ,” bà nói.

“Nhớ những người đã không về. Nhớ mình đã từng sống những ngày không tiếc tuổi

xuân.”

Tôi rời căn nhà nhỏ khi trời đã nhá nhem. Trong lòng tôi là một cảm giác khó gọi

thành tên. Chúng tôi – thế hệ sinh ra khi đất nước đã hòa bình – quen với điện sáng,

wifi mạnh, những chuyến xe êm ái trên con đường phẳng lỳ. Ít ai biết rằng dưới lớp

nhựa đường ấy từng có biết bao mồ hôi và cả máu.

Tôi từng nghĩ “lý tưởng” là một điều gì đó to tát. Nhưng qua câu chuyện của bà, tôi

hiểu: lý tưởng có khi chỉ đơn giản là làm điều mình tin là đúng, dù biết phía trước đầy

hiểm nguy.

“Con học ngành gì?” – bà hỏi tôi trước khi chia tay.

“Dạ, ngành truyền thông.”

Bà cười: “Vậy nhớ kể lại cho mọi người nghe. Đừng để tụi bà bị quên.”

Tối đó, tôi ngồi trước màn hình máy tính rất lâu. Tôi chợt thấy mình có trách nhiệm

hơn với từng con chữ. Bởi viết về “thời hoa lửa” không chỉ là kể chuyện quá khứ, mà

là giữ cho ngọn lửa ấy tiếp tục cháy trong hiện tại.

Ngọn đèn dầu trong căn nhà nhỏ cuối phố vẫn sáng. Không còn để soi đường ra trận,

mà để nhắc chúng tôi nhớ rằng:

Có một thế hệ đã sống những năm tháng rực lửa,

để hôm nay chúng tôi được sống trong bình yên.