CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA (18)

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Có một nghịch lý mà những người trẻ lớn lên trong thời bình như tôi thường mắc phải: chúng tôi có thể dễ dàng tra cứu hàng vạn trang sử chỉ sau vài cú click chuột, nhưng lại thường lúng túng khi thực sự chạm tay vào những ký ức mang hình hài của máu và nước mắt. Lịch sử trong những trang sách giáo khoa tôi học thường là những con số, những mũi tên đỏ chót trên bản đồ chiến dịch. Nhưng chỉ khi gấp sách lại, trực tiếp đi tìm “những câu chuyện thời hoa lửa” từ những nhân chứng sống, tôi mới chợt nhận ra lịch sử vĩ đại hơn thế rất nhiều. Nó không nằm trên giấy, mà nằm ở nếp nhăn trên trán của mẹ Việt Nam Anh hùng, ở vết sẹo vắt ngang ngực người bác thương binh, và ở ánh mắt vẫn còn rực sáng của những người từng đi qua một thời đạn bom khói lửa.

Cuốn sổ tay thực tế của tôi bắt đầu bằng những dòng ghi chép về thế hệ "mầm đá" của Cách mạng – những người hoạt động bí mật trước tháng Tám năm 1945. Qua lời kể của các bác lão thành hay những gia đình từng là cơ sở nuôi giấu cán bộ, tôi mới thấy cuộc chiến không phải lúc nào cũng mở màn bằng tiếng súng. Nó bắt đầu bằng một thứ vũ khí tĩnh lặng: lòng dân. Dưới lăng kính của một sinh viên hiện đại, tôi nhìn thấy ở họ những "nhà sáng tạo" vĩ đại nhất. Họ giấu tài liệu trong gánh hàng rong, đào hầm bí mật ngay dưới bệ pháo của địch, hay truyền tin bằng những câu hò nghe qua tưởng như vô thưởng vô phạt. Sự mưu trí ấy chẳng trường lớp nào dạy cả, nó được nuôi dưỡng bằng niềm tin sắt đá vào ngày độc lập, dẫu lúc bấy giờ tổ chức còn non trẻ và hiểm nguy bủa vây từ mọi phía.

Càng đi sâu vào hành trình tìm kiếm ký ức, tôi càng gặp được những câu chuyện mà nếu không được nghe tận tai, tôi sẽ nghĩ đó là một thước phim siêu thực nào đó. Đó là câu chuyện về cô dân quân Ngô Thị Tuyển ở "tọa độ lửa" Hàm Rồng. Một người con gái tuổi đôi mươi, nặng vỏn vẹn 42kg mà lại vác trên vai hai hòm đạn nặng tới 98kg dưới làn mưa bom. Định luật vật lý nào có thể giải thích được việc một cơ thể nhỏ bé lại gánh được khối lượng gấp đôi trọng lượng chính mình khi đang chạy băng qua chiến hào khét mùi thuốc súng? Với tôi, đó không chỉ là sức mạnh cơ bắp đơn thuần, mà là sự bùng nổ của ý chí. Khi lý tưởng hòa cùng nhịp đập trái tim, con người bỗng trở nên phi thường như những tượng đài bất tử.

Trên những cung đường Trường Sơn huyền thoại, tôi lại được gặp các bác cựu Thanh niên xung phong, những người đã dạy cho thế hệ Gen Z chúng tôi định nghĩa trọn vẹn về "thanh xuân". Họ vào tuyến lửa với nụ cười trong trẻo dẫu mặt lấm lem bùn đất sau những trận bom B52 cày xới. Sức sáng tạo của tuổi trẻ thời chiến là cách họ biến nắp hầm thành sân khấu, biến vỏ bom thành chiếc đèn dầu ấm áp tình đồng chí. Tinh thần "sống bám cầu bám đường" của các anh, các chị thực sự khiến những người trẻ như tôi phải tự nhìn lại mình.

Nhưng bức tranh thời hoa lửa ấy sẽ không bao giờ trọn vẹn nếu tôi không nhắc đến những khoảng lặng ở hậu phương. Đó là hình ảnh những bà mẹ Việt Nam Anh hùng đã tạc hình dân tộc bằng sự hy sinh thầm lặng đến nhói lòng. Có nỗi đau nào lớn hơn việc tiễn con đi rồi chỉ nhận về một tờ giấy báo tử? Vậy mà các mẹ vẫn nuốt nước mắt vào trong, cùng những thân nhân người có công bền bỉ "tay cày tay súng", vừa bám ruộng bám xưởng, vừa vét từng lon gạo cuối cùng gửi ra tiền tuyến. Họ là những Anh hùng lao động thầm lặng, những người đã sáng chế ra công cụ mới, cải tiến vũ khí tự tạo trong điều kiện thiếu thốn để chi viện tối đa cho miền Nam ruột thịt.

Hôm nay, khi bom đạn đã lùi xa, những nhân chứng sống của thời hoa lửa ấy nay đã mái tóc điểm sương. Trở về đời thường, những cựu chiến binh, thương binh, bệnh binh ấy vẫn tiếp tục sống với phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", thực hiện đúng lời dạy "tàn nhưng không phế". Những vết thương cũ vẫn đau nhức mỗi khi trái gió trở trời, nhưng không ngăn được bước chân họ tham gia xây dựng quê hương hay đứng trên bục giảng truyền lửa truyền thống cho những cán bộ Đoàn thế hệ mới như tôi.

Gấp lại cuốn sổ tay, tôi hiểu rằng sứ mệnh của người trẻ trong thời đại mới không phải là để kể lể đau thương, mà là để tiếp nối. Chúng tôi – những sinh viên đang cầm bút và gõ phím – sẽ mượn lăng kính của công nghệ để "số hóa" những câu chuyện xưa, để đưa hình ảnh của bà Tuyển, của các mẹ, của những người lính năm xưa đến gần hơn với thế giới. Lịch sử chưa bao giờ là những trang sách ngủ yên. Nó là ngọn lửa cháy rực rỡ từ thế hệ này sang thế hệ khác, và nhiệm vụ của chúng tôi là không bao giờ để ngọn lửa ấy lụi tàn.