câu chuyện thời hoa lửa (2)

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Bài viết

Sau cao trào cách mạng 1930–1931, nhiều cán bộ cộng sản bị bắt, trong đó có Hoàng Quốc

Việt – người thợ máy từng tham gia lãnh đạo phong trào công nhân ở Hải Phòng và Bắc Ninh.

Thực dân Pháp kết án ông tù khổ sai và đày lên Sơn La – nơi rừng thiêng nước độc, được xem

là “địa ngục trần gian” để hủy hoại ý chí cách mạng của những người tù chính trị.

Nhưng trái với toan tính của kẻ thù, nơi đó lại trở thành lò luyện thép của những người cộng

sản Việt Nam. Trong gian phòng ẩm thấp, những chiến sĩ vẫn lặng lẽ tổ chức học tập, thảo

luận về lý luận Mác – Lênin, trao đổi kinh nghiệm vận động quần chúng. Giữa đêm rừng lạnh

buốt, ánh đèn dầu tù mù hắt lên gương mặt hốc hác, họ vẫn đọc từng trang tài liệu viết tay,

chép lại bằng mảnh than hoặc bút tự tạo từ tre nứa.

Trong số ấy, Hoàng Quốc Việt là một trong những người được anh em tù kính trọng nhất. Ông

thường nói:

“Chúng ta có thể bị giam thân xác, nhưng không ai giam nổi lý tưởng. Ở đây, chúng ta vẫn có

thể chiến đấu – bằng ý chí và trí tuệ.”

Không chỉ dạy lý luận, ông còn chăm lo từng đồng chí, động viên những người yếu sức, chia

phần cơm ít ỏi cho người bệnh, tổ chức lao động tập thể để giữ vững tinh thần. Khi cai ngục

tăng cường đàn áp, ông cùng anh em nghĩ cách đối phó: chuyển bài học sang dạng hát, kể

chuyện hoặc ký hiệu bí mật. Nhờ đó, phong trào học tập trong tù vẫn bền bỉ duy trì suốt nhiều

năm.

Chính từ “trường Sơn La” ấy, nhiều học trò của ông sau này trở thành cán bộ cách mạng trung

kiên – trong đó có Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Lương Bằng… Sau ngày giải phóng,

họ vẫn nhắc lại lời của người thầy trong ngục:

“Người cộng sản chỉ thật sự tự do khi giữ được niềm tin của mình, dù giữa ngục tù hay giữa

nhân dân.”

Ngọn lửa ấy theo ông suốt đời – từ người tù chính trị năm xưa đến Chủ tịch Ủy ban Trung

ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Và dù thời gian đã lùi xa, câu chuyện về những năm tháng

trong ngục Sơn La vẫn như một khúc tráng ca, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về bản lĩnh, niềm

tin và tinh thần bất khuất của người chiến sĩ cộng sản Việt Nam.